29 Tijdschriſt voor Urologie februari 2015 - nr. 1 ADOLESCENTENUROLOGIE, EEN AANDACHTSGEBIED IN ONTWIKKELING Samenvatting Urologische problemen kunnen tijdens de adolescentie verbe- teren of verergeren. Adolescenten moeten leren om zelf verantwoordelijkheid voor hun gezondheid te dragen. Therapietrouw is daarbij een moeilijk punt en gebrek hieraan kan een bedreiging vormen voor de urinewegen. Voor grotere centra is het aan te bevelen om de zorg voor ado- lescenten vorm te geven. Follow-up onderzoek is belangrijk om de uitkomsten van kinderurologisch handelen te evalu- eren. Trefwoorden: adolescentie, urologische aandoeningen, transitie Summary Adolescents Urology, a sphere of interest in development Urological problems may improve or worsen during adoles- cence. Adolescents need to learn to carry responsibility for their own health. Patient compliance is a difficult issue and lack of compliance may harm the urinary tract. In larger centers, it is recommended to organize care for adoles- cents. Follow up studies are important to evaluate the outco- mes of pediatric urologic treatment. Trefwoorden: adolescence, urological disease, transition Introductie Adolescentie is de overgang in de ontwikkeling tussen de jeugd en volledige volwassenheid, een periode waarin zich lichamelijke en psychische veranderingen voltrekken, en dus per definitie een dynamische peri- ode. De leeftijden die beschouwd worden als onderdeel van de adolescentie verschillen per cultuur. In de Verenig- de Staten van Amerika beschouwt men adolescentie als de periode tussen ongeveer het 13e en 24e levens- jaar. De Wereldgezondheidsorganisatie daarentegen definieert adolescentie als de periode van iemands le- ven tussen de 10 en 20 jaar. De Dikke Van Dale han- teert als definitie: de periode van 15 tot 20 jaar. ‘Ado- lescentie’ is een cultureel en sociaal fenomeen en daar- om zijn de grenzen niet makkelijk te binden aan fy- sieke mijlpalen. Het woord stamt af van het Latijnse werkwoord ‘adolescere’, dat ‘opgroeien’ betekent. De periode wordt gekenmerkt door drastische verande- ringen in het lichaam, maar ook in het psychologisch functioneren. De term adolescentie heeft niet de sterke connotatie als het woord ‘dwarsligger’, dat verbonden is aan het woord ‘puberteit’. Adolescentie betreft dus een overgangsperiode waarin zich lichamelijke en psychische veranderingen vol- trekken. Het al dan niet goed verlopen van het over- gangsproces bepaalt het functioneren van het individu op latere leeftijd. Goede begeleiding in deze over- gangsperiode is dus van groot belang. Tijdens de adolescentie kunnen urologische proble- men verbeteren of verergeren. Het lijkt erop dat ern- stige afwijkingen verslechteren, en milde afwijkingen verbeteren. Een gestoorde nierfunctie kan verslechte- ren door toename van de lean body mass en (fysiologi- sche) stijging van de bloeddruk. Therapietrouw is een heikel punt tijdens de adolescen- tie, waarbij de ouders stap voor stap de regie over moe- ten dragen aan hun kind. Veel adolescenten hebben er moeite mee zich verantwoordelijk te voelen voor hun eigen functioneren. Het vermogen om het gevolg van eigen handelen op de langere termijn te overzien, is vaak nog onvoldoende ontwikkeld. Daarnaast kan te- leurstelling over het anders zijn dan anderen en rebellie tegen ouders, dokters of andere gezaghebbers de ado- lescent parten spelen. Kennis van en begrip voor deze factoren zullen de uro- loog helpen om te komen tot een succesvol behandel- resultaat bij deze patiëntengroep. Aandachtsgebieden bij zorg voor adolescenten Alvorens medicatie voor te schrijven of een onderzoek waar straling bij betrokken is aan te vragen, dient men te checken of de vrouwelijke adolescent niet zwanger is, ook als dit op het eerste gezicht niet waarschijnlijk lijkt. Adolescenten zijn zich toenemend bewust van hun lichaam en identiteit. De meesten vinden het, in tegen- stelling tot jonge kinderen, niet prettig als er ‘zomaar’ mensen de spreekkamer binnenlopen tijdens lichame- lijk onderzoek of echografie. Bij adolescenten vraagt een aantal urologische ziekte- beelden speciale aandacht. Jongens die op jonge leef- tijd aan een hypospadie geopereerd zijn, ontwikkelen Adolescentenurologie, een aandachtsgebied in ontwikkeling L.M.O. de Kort* * dr. L.M.O. de Kort, uroloog, afdeling Urologie, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Utrecht Correspondentie l.m.o.dekort@umcutrecht.nl