Roy, Oliver. Avrupa Hristiyan mı?. çev. Cynthia Schoch. New York: Oxford Üniversitesi Yayınları, 2019. Roy, Oliver. Is Europe Christian. translated by Cynthia Schoch. New York: Oxford University Publications, 2019. Nesrin ÜNLÜ Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Din Sosyolojisi, İstanbul, Türkiye Sorumlu Yazar/Corresponding Author: Nesrin ÜNLÜ E-posta: nesrin.unlu@marmara.edu.tr Cite this article: Ünlü, Nesrin. “Roy, Oliver. Is Europe Christian. translated by Cynthia Schoch. New York: Oxford University Publications, 2019”. Journal of Ilahiyat Researches 57/1 (June 2022), 71-73. Geliş Tarihi/Received: 24.01.2022 Kabul Tarihi/Accepted: 09.03.2022 ABSTRACT Olivier Roy, a French political scientist well-known for his studies of political Islam, asks if Europe is Christian in his latest book. Roy presents a wide socio-political spectrum and a sweeping history of Europe from the Great Schism in 1054 to the contemporary period. Although the book does not directly address Muslim immigrants and their issues, Roy’s question ‘Is Europe Christian?’ rises out of the widespread polemical question of whether Islam is compatible with European values. Discussing such compatibility requires answering what European val- ues are. According to Roy, Muslims’ demands in the public sphere sparked a new identity crisis in Europe in the 1990s. This new identity crisis challenged Europeans to rethink religious heritage and belonging to Europe that has been de-Christianized since the 1960s culture wars. Roy traces the relationship between Christianity and European values within this new context. Is Europe Secular is a book with some insights that can benefit those who want to understand the intersection between secularism, Christianity, and populism in modern Europe. Keywords: Europe, Secularization, Populism, Religion and Identity. ÖZ Avrupa Hristiyan mı? Müslümanlar ve siyaset ilişkisi üzerinde tanınmış çalışmaları olan Olivier Roy’un son ese- ridir. Avrupa’da sekülerlik, Hristiyanlık ve popülizm denklemini analiz eden kitap, 1054 Doğu-Batı ayrımından günümüze kadar uzanan geniş bir tarih panoraması ve sosyal-siyasi spektrum sunmaya çalışmaktadır. Kitapta Müslüman göçmenler ve onların meseleleri direk bir tartışma konusu değildir; ancak, bir İslam araştırmacısı olan Roy’un ‘Avrupa Hristiyan mı?’ sorusu aslında ‘İslam Avrupa ile uyumlu mu?’ münakaşasına cevap bulmak için ortaya çıkmıştır. Zira, yazara göre, Müslüman göçmenlerin kamusal alanda yeni dini haklar iddia etmeleri, 1990’larda Avrupa’da yeni bir kimlik krizi doğurmuştur. Bu yeni kimlik krizi, 1960’lardaki kültür savaşlarından sonra Hristiyanlıktan uzaklaşan Avrupa’yı Hristiyan dini miras ve aidiyet üzerine yeniden düşünmeye sevket- miş, yeni söylemlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Kitap, bu yeni bağlamda Avrupa değerleri ve Hristiyan- lık ilişkisinin izlerini sürmeye çalışmaktadır. Avrupa Hristiyan mı?, Avrupa’da din-sekülerlik ilişkisini çalışanlar veya Hristiyanlığın günümüz Avrupa'sındaki yerini anlamak isteyenlerin faydalanabileceği bir kitaptır. Anahtar Kelimeler: Avrupa, Sekülerleşme, Popülizm, Din ve Kimlik. Kitap İncelemesi Book Review Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial- NoDerivatives 4.0 International License. DOI: 10.5152/ilted.2022.220820 Olivier Roy, Müslümanlar ve siyaset ilişkisi üzerinde tanınmış çalışmaları olan Fransız bir siyaset bi- limcidir; başlıca çalışmaları Türkçeye de çevrilmiştir. 1 Roy’un tezleri, karşıtı Gilles Kepel’inkilerle birlikte Fransız ana akım medyasında kendine geniş bir yer bulabilmiştir. 2 Roy, bu son kitabında ise Hristiyan- lığın günümüz Avrupa’sındaki konumunu ele almaktadır. Kitapta Müslüman göçmenler ve onların me- seleleri direk bir tartışma konusu değildir ancak, bir İslam araştırmacısı olan Roy’un “Avrupa Hristiyan mı?” sorusu aslında “İslam Avrupa ile uyumlu mu?” münakaşasına cevap bulmak için ortaya çıkmıştır. 3 Müslümanların uyumu üzerinde cereyan eden bu popüler münakaşa, Avrupalıları kimliklerinde dinin yeri hakkında düşünmeye sevk etmiştir. Roy’a göre modern Avrupa tarihi, özellikle devletlerin inşa süreçleri ve siyasi kavramların şekillenmesi Hristiyan bir arka planda gerçekleşmiştir; ancak Avrupa özellikle 1960’lardaki karşı kültür protestola- rı sonrası giderek Hristiyanlıktan uzaklaşmıştır. Avrupa Birliği’nin kurucu babaları arasında zikredilen Fransız Robert Schuman, 4 İtalyan Alcide De Gasperi ve Alman Konrad Adenauer dindar birer Katolik devlet adamıydı. 1957 Roma Antlaşması herhangi bir Hristiyanlık referansı içermese de, yukarıda zikre- dilen bu siyasi liderler Avrupa’nın Hristiyan bir ruh taşıdığını düşünmekteydiler. Belki de, Roy’un ifade- 1 Olivier Roy, Siyasal İslam’ın İflası, çev. Cüneyt Akalın (İstanbul: Metis Yayınları, 2005); a.mlf., Küreselleşen Islam, çev. Haldun Bayrı (İstanbul: Metis Yayınları, 2016); a.mlf., İslam›a Karşı Laiklik, çev. Ender Bedisel (İstanbul: Agora Kitaplığı, 2010); a.mlf., Yeni Orta Asya ya da Ulusların İmal Edilişi, çev. Mehmet Boralı (İstanbul: Metis Yayınları, 2019); a.mlf., Kayıp Şark’ın Peşinde, çev. Haldun Bayrı (İstanbul: Metis Yayınları, 2021); a.mlf., Afganistan’da Direniş ve İslam, çev. Kadri Mustafa Orağlı (İstanbul: Yöneliş Yayınları, 2017). 2 François Burgat, Understanding Political Islam (Manchester University Press, 2020), 197. 3 Olivier Roy, “Is Europe Christian?- An Introduction”, The Immanent Frame (Erişim 12 Aralık 2021). 4 Hatta Papa Francis, Schuman’a “saygıdeğer” ünvanı vererek Schuman için aziz olarak addedilme aşamalarını mümkün kılmıştır. bk. British Broad- casting Corporation (BBC), “Robert Schuman: Pope puts father of modern Europe on sainthood path” (Erişim 13 Aralık 2021). Atıf: Ünlü, Nesrin. “Roy, Oliver. Avrupa Hristiyan mı?. çev. Cynthia Schoch. New York: Oxford Üniversitesi Yayınları, 2019”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 57/1 (Haziran 2022), 71-73.