39 HAMZA BABA VE ESERLERİ HAMZA BABA AND HIS MONUMENTS M. Esat HARMANCI 1 ÖZET Kesin olarak nerede ve ne zaman doğ- duğunu bilmemekle birlikte on dördüncü yüzyılda Orta Asya’dan göçüp Anadolu’ya yerleĩen Türkmen ĩeyhlerinden Baba Sultan’ın gönül erlerinden olan Ĩeyh Ham- za Baba’dan, bugün için kesin olarak emin olduğumuz iki miras kalmıĩtır. İzmir’in Ke- malpaĩa ilçesi Hamza baba köyünde bulu- nan ve II. Murad zamanında yeniden imar edilen türbe ve sözlü olarak varlığından bahsedilip bir türlü ortaya çıkmayan dört yazma eseridir. Süleymaniye Kütüphanesi Aĩir Efendi Bölümü’nde bulunan bir yaz- mada sırasıyla aynı kâtibin kaleminden H. 997/M. 1588-89’da istinsah edilmiĩ olan nüs- hada Makâmât-ı Evliyâ, Tasavvuf Risâlesi, adı belirtilmemiĩ küçük bir tasavvuf eseri ve Dîvân bulunmaktadır. Genel olarak na- sihatname türündeki mensur bu üç eser, örnek hikâyeler üzerinden dinî ve tasavvufî öğretileri içerir. Dîvân ise sade bir Türkçe ile Hamza mahlasını kullanan Hamza Baba’nın hece ile yazılmıĩ tasavvuf temalı ĩiirlerin- den oluĩur. 1 Doç. Dr., Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakülte- si Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi. Anahtar kelimeler: Tasavvuf, Hamza Baba, Dîvân, Makâmât-ı Evliyâ, Tasavvuf Risâlesi, Kitâb-ı Usûl ABSTRACT Hamza Baba, who is the dicipline of Turkmen Sheikh Baba Sultan, migrated from Central Asia and settled in Anatolia in the fourteenth century, but we do not know exactly when and where he was born. To- day we know that for sure Sheikh Hamza Baba bequeathed us two heritages. One of the works is the shrine in Kemalpaĩa Hamza village of Izmir, which was built during the period of II. Murad and the second are the four manuscripts, that have not been found yet but are known to exist as they are menti- oned orally. In one of the manuscipts which is in the Süleymaniye Library Aĩir Efendi Department and which was copied by the same clerk in H. 997/M. 1588-89, there are Makâmât-ı Evliya, Sufi Treatise, a small pi- ece of work without a name on mysticism and Divan. These three prose works, which are in general the type of nasihatname, inc- ludes religious and mystical teachings in the form of sample stories. Divan, consists of sufi-themed poems of Hamza Baba, using pseudonym Hamza, written in his syllabic verse with a simple Turkish.