517 Sarapata K i wsp. Encyklopedia semantyczna - odpowiedź na wymagania dietetyka Encyklopedia semantyczna – odpowiedź na wymagania dietetyka Semantic encyclopedia – a response towards requirements of dieticians Krzysztof Sarapata 1/ , Paweł Góra 1/ , Grzegorz J. Nalepa 2/ , Weronika T. Adrian 2/ , Krzysztof Kluza 2/ , Marta Noga 2/ 1/ Zakład Bioinformatyki i Telemedycyny, Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2/ Katedra Automatyki, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków The project of dietetic and medical encyclopedia (eHealthWiki and Diki (Diet Wiki)) is a case of an Internet-based encyclopedia using a wiki system enhanced with a semantic module. The contents of the encyclopedia are related to both medicine and dietetics. In the paper new features provided by the Semantic MediaWiki system used in the encyclopedia are outlined. A use case of a diet for patients with celiac disease is presented. The objectives of the project are both scientific and methodological in the dietetic science. The encyclopedia uses widely available medical and biological databases to categorize and group concepts. The use case described in the paper concerns the existence of gluten in dietary products in the same taxonomical branch. Key words: diet, human nutrition, semantics Projekt encyklopedii dietetyczno-medycznej w wersjach: eHealthWiki i Diki (Diet Wiki) jest przykładem internetowej encyklopedii typu wiki poszerzonej o moduł semantyczny. Tematyka encyklopedii plasuje się na styku medycyny i dietetyki. W pracy zaprezentowane zostały możliwości, które wprowadza encyklopedia semantyczna, konkretnie Semantic MediaWiki (SMW). Ponadto pokazano przykładowy rekord wraz z zależnościami semantycznymi dotyczący diety eliminacyjnej zalecanej w celiakii. Warto zwrócić uwagę, że oprócz waloru centralizacji i aktualności informacji zawartej w encyklopedii, projekt posiada aspiracje naukowe, jako narzędzie metodologiczne w dietetyce. Wykorzystanie zasobów kategoryzacji dostępnych w biologii i medycynie (taksonomia biologiczna, baza toksyczności i inne) pozwala na grupowanie, własną kategoryzację i stawiania hipotez. W pracy pokazano to na przykładzie występowania glutenu w produktach pochodzących z tej samej gałęzi taksonomicznej czy występujących w grupie produktów pochodnych. Słowa kluczowe: dieta, żywienie człowieka, semantyka Adres do korespondencji / Address for correspondence Mgr inż. Krzysztof Sarapata Zakład Bioinformatyki i Telemedycyny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, ul. Kopernika 7, 31-501 Kraków tel./fax 12-422-77-64, e-mail: mysarapa@cyf-kr.edu.pl © Probl Hig Epidemiol 2010, 91(4): 517-521 www.phie.pl Nadesłano: 10.08.2010 Zakwalifikowano do druku: 27.11.2010 Wstęp Dostępne oprogramowanie wspierające pracę dietetyków: Wikt [1], Programy Dietetyk i Dieta 4 [2], Dietetyk [3], Energia [4] ma zastosowanie w dziedzinie planowania i analizy żywienia człowieka. Niezależnie od praktycznego stosowania programów informatycznych zarówno lekarz jak i dietetyk zobo- wiązani są do regularnego poszerzania wiedzy na pod- stawie nowych doniesień naukowych, a w konsekwen- cji do aktualizacji receptur i diet w różnego rodzaju chorobach. Encyklopedia eHealthWiki poprzez swoje walory staje się użytecznym narzędziem ułatwiającym zarówno aktualizację wiedzy, jak i wspomaganie lecze- nia w dziedzinie żywieniowej. Powstająca internetowa encyklopedia eHealthWiki zbiera informacje dostępne w źródłach internetowych i papierowych dotyczących medycyny oraz problema- tyki żywienia człowieka. Jej celem jest koncentracja, ale nie powielanie, wiedzy o tematyce żywieniowej i me- dycznej. Wykorzystuje zasoby istniejące w Internecie oraz w wersji drukowanej, które sukcesywnie przenosi się do postaci elektronicznej. Dzięki wprowadzeniu oryginalnej struktury przechowywanych danych, en- cyklopedia umożliwia dynamiczne kategoryzowanie wg kryterium najistotniejszego z punktu widzenia żywienia człowieka określania stopnia toksyczności produktów żywnościowych. Encyklopedia bazuje na wypracowanych koncepcjach w dietetyce [5,6,7]. Dostępne systemy kategoryzowania danych bio- logicznych i medycznych, np. taksonomia biologiczna stosują różne podejścia i kryteria grupowania. Przykła- dowo tzw. analizę filogenetyczną przeprowadza się na podstawie sekwencji genomowych rodów organizmów i opiera się na określaniu ilości kroków potrzebnych ARTYKUłY POGLąDOWE / REVIEW PAPERS