ADRIANA POGODA-KOŁODZIEJAK (Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach) ŚWIATŁO JAKO METAFORA PRAWDY I OBJAWIENIA NA PRZYKŁADZIE OŁTARZA Z ISENHEIM LIGHT AS A METAPHOR OF TRUTH AND REVELATION: THE ISENHEIM ALTARPIECE (DER ISENHEIMER ALTAR) Light in arts is becoming endless potency which allows to show what is visible or what the spectator only imagines s/he sees. Light in Christianity symbolizes God’s power. That is the reason why light plays perform a crucial role in the sacred art. To illustrate this idea the author presents the analysis of the Isenheim Altarpiece. Keywords: light, arts, the Isemheim Altarpiece, God, the Bible Światło to elementarna prazasada świata i bardzo często jest trak- towane w sposób metaforyczny. Światło jest istotą istnienia, mocą bycia tworzącą strukturę świata, może przedzierać się przez mrok i wskazywać drogę w nim, może odsłaniać nicość świata, tworzyć przestrzeń, dawać możliwość orientacji. Jest darem, którego doświadczamy poprzez zmysł wzroku. Człowiek dąży do światła, tworzy je i korzysta z jego mocy zarów- no fizycznej – odbieranej zmysłami, jak i metaforycznej – tworzonej w umyśle. Łącząc twory naszego umysłu z możliwością kreowania rzeczywi- stości, tworzymy sztukę, która indywidualizuje zrozumienie otaczającego nas świata. Sztuka daje nam zdolność „uwięzienia światła”, stworzenia z niego narzędzia – dłuta albo pędzla, za pomocą którego artysta ukazuje i przed- stawia nie tylko treści swojego dzieła, lecz przede wszystkim emocje i uczucia w nim zawarte. Światło staje się nieograniczoną siłą twórczą po- zwalającą ukazać to, co widzialne lub to, co jest jedynie naszym wyobra- żeniem rzeczywistości. Jest ono podstawą widzenia i poznawania, co świadczy o jego duchowym charakterze. Często postać ukierunkowanego promienia wystarcza, by zauważyć, odkryć i zrozumieć to, co dotychczas było niezauważalne, ukryte i niezrozumiałe. „Człowiek przynależy światłu, które podtrzymuje jego trwanie i aktywność, a gdy zanika, zawiesza go na progu nieświadomości lub nieobecności rzeczywistości” 1 . Słowa Hansa Blumenberga 2 „tym, co pobudza człowieka i zapew- nia mu spełnienie, nie jest już samo stanie w świetle i widzenie, lecz dą- żenie do wejrzenia do wnętrza samego światła i pozwolenie, by wszystko, 1 S. Myoo, Krótka historia światła, [w:] Materia sztuki, (red.) M. Ostrowicki, Kraków 2010, s. 557-570, s. 557. 2 Hans Blumenberg – niemiecki filozof żyjący w latach 1920-1996, patrz więcej Kronos. Metafizyka. Kultura. Religia. Kwartalnik nr 2/2013, (red.) W. Rymkiewicz, Warszawa 2013. brought to you by CORE View metadata, citation and similar papers at core.ac.uk provided by RepoS