E-ISSN: 2667-4882 ORTAÇAĞ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ, 8/1 (2025): 301-327 Araştırma Makalesi/Research Article DOI: https://doi.org/10.48120/oad.1634912 Filiz İnanan-Selçuk Seçkin ORTAÇAĞ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ - HAZİRAN/JUNE 2025 8/1 301 Yalova, Çobankale Şapeli Bizans Seramik Buluntuları: Litürjik Kaplar ve Zeuksippus Ailesi Seramikleri Byzantine Pottery Findings From Çobankale Chapel, Yalova: Liturgical Vesssels and Zeuxippus Family Ware Filiz İNANAN 1 Selçuk SEÇKİN 2 Sorumlu Yazar/Corresponding Author Doç. Dr. Filiz İNANAN 1 Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, Bursa, Türkiye 2 Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Prof. Dr., Fen ve Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, İstanbul, Türkiye F.İ. ORCID: 0000-0001-7573-9967 e-mail: inanan@uludag.edu.tr S.S. ORCID: 0000-0003-1946-5425 e-mail: selcuk.seckin@msgsu.edu.tr Başvuru/Submitted: 06.02.2025 Kabul/Accepted: 28.04.2025 Atıf: İnanan, Filiz; Seçkin, Selçuk, “Yalova, Çobankale Şapeli Bizans Seramik Buluntuları: Litürjik Kaplar ve Zeuksippus Ailesi Seramikleri”, Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8/1 (Haziran 2025): 301-327. Citation: İnanan, Filiz; Seçkin, Selçuk, “Byzantine Pottery Findings From Çobankale Chapel, Yalova: Liturgical Vesssels and Zeuxippus Family Ware”, Ortacag Arastirmalari Dergisi, 8/1 (June 2025): 301-327. Lisans/License: Öz- Çobankale Kazılarında gün yüzüne çıkarılan Şapel’de az sayıda fakat oldukça nitelikli bir grup Bizans sırlı seramiği ele geçmiştir. Buluntuların önemli bir grubu, benzerlerine çok rastlanmayan ve tipolojilerine ilişkin nispeten sınırlı bilgimiz bulunan seramik litürjik kaplar oluşturmaktadır. Litürjik kaplarla birlikte ele geçen diğer seramikler Zeuksippus Ailesi Seramiklerine aittir. Araştırmamızda litürjik kapların da bu grup hamur, sır ve dekorasyon özelliklerini paylaştığı tespit edilmiştir. Çalışmamız kapsamında formları tanımlanabilen 24 kap parçası kataloglanmış, işlev ve tarihlendirilmeleri konusu tartışmaya açılmıştır. Bunlar içinde 11 kalis, 2 paten, 4 kapalı küçük kap (testicik), 5 küçük kulplu kase (kupa/fincan) ve 2 çanak bulunmaktadır. Kalis ve patenler içinde en az iki diskopotirion bulunduğu tespit edilmiştir. Buluntuların form, hamur, sır ve dekorasyonları doğrultusunda 12.yüzyıl sonu ile 13.yüzyıla tarihlendirilmesi önerilmektedir. Çobankale, İzmit Körfezi boyunca, deniz yoluyla geçişlerde kullanılan bağlantı noktaları ve bu limanlardan iç kısımlara geçişi sağlayan yolların güvenliğini sağlayan savunma sisteminin bir parça- sı veya bağlantı noktası olarak değerlendirilmektedir. Kale içindeki bu küçük şapelin, kalede ikamet eden kişilerin ihtiyacını karşıladığını düşünmek ve bu doğrultuda şapelin içinde de en önemli ayinlerden biri olan Eukharistia’nın gerçekleştirilmesi için en gerekli eşyaların bulunması kaledeki dini hayatın önemli verileridir. Anahtar Kelimeler– Ökaristi, kalis, paten, Zeuksippus Ailesi Seramikleri, Bizans Seramikleri, Yalova. Abstract – A small number of remarkable Byzantine glazed pottery was found in the Chapel unearthed during the Çobankale Excavations. An important portion of the findings consists of liturgical vessels, which are rarely encountered and remain poorly documented in current scholarships. Other pottery recovered alongside these vessels belongs to the Zeuxippus Family Ware group. It was determined that the liturgical vessels also shared technological and decorative characteristics with this group. In this paper, 24 vessels were catalogued, and their function and dating were opened to discussion. These include 11 chalices, 2 patens, 4 small jugs (testicules), 5 small- handled bowls (cups) and 2 open bowls. The chalices and patens were used as diskopotirion. It is suggested that the findings are dated to the end of the 12 th century and the 13 th century. Çobankale is considered a component or junction within the defense system that secured maritime routes along the Gulf of İzmit and the roads connecting these ports to the inland regions. The presence of essential Eucharistic vessels in this small chapel suggests that it served the religious needs of the castle’s residents and provides significant insight into the liturgical practices within the fortress. Keywords– Eucharist, Chalice, paten, Zeuxippus Family Ware, Byzantine Pottery, Yalova.