Makale Geliş Tarihi: 17.01.2019 - Makale Kabul Tarihi: 10. 12. 2019 Türkbilig, 2019/38: 43-66. ECE AYHAN’IN ŞİİRLERİNDE TOPLUMSAL KATMANLARI İMLEYEN RENKLER Ebru ÖZGÜN * Öz: İkinci Yeni anlayışı içinde özgün bir yere sahip olan Ece Ayhan, şiirde oluşturduğu çok boyutlu anlam katmanlarıyla, alışılanın dışına çıkan dil yapısıyla, gerçeklik algısını büsbütün kırmasının yanı sıra renklerin anlam dünyasını da deforme etmekte, renkler aracılığıyla özgün çağrışımlar yaratarak okuyucunun algısını sekteye uğratmaktadır. Bu çalışmada, Ece Ayhan’ın şiirlerinde toplum algısını yansıtan poetik bir unsur olarak renklerin işlevsel kullanımına bakılacaktır. Ece Ayhan şiirinin önemli bileşenlerinden biri olan renklerin en sık hangilerinin kullanıldığı, hangi biçimsel kuruluşla metinlerde yer bulduğu, hangi duygu değerleriyle öne çıktığı, şairin bundan hareketle hayatı ve insanı nasıl algıladığı gibi konular çalışma kapsamında irdelenecektir. Anahtar Kelimeler: Ece Ayhan, renkler, toplum, şiir dili, deformasyon The Colors Alluding To Social Layers in Ece Ayhan’s Poems Abstract: Ece Ayhan, who has a unique place in the Second New Poetry, not only deforms the meaning worlds of colors with his multidimensional meaning layers created in poetry, extraordinary language structure and loss of the perception of reality but also brings the readers’ perception to a halt by creating unique associations through colors. In this research, the function of colors which stands out as a poetic element reflecting the perception of society in Ece Ayhan’s poetry is going to be dealt with. As one of the most important elements in Ece Ayhan’s poems, the colors which are used the most, the structural way in which they are represented in texts, the motional values they are associated with and how the poet perceived the life and human by this way are going to be studied. Keywords: Ece Ayhan, colors, society, the language of poetry, deformation Giriş Renkler, en eski çağlardan bu yana toplumdan topluma, kültürden kültüre farklı biçimlerde algılanmış; zaman içerisinde herhangi bir toplum içerisinde kazandığı sembolik anlamlar sayesinde o toplumun kültürel kodlarına eklenmişlerdir. Bazı renklerin kendisine atfedilen anlamların evrensel boyutta algılandığı, hemen her toplumda aynı ya da benzer şekilde tasavvur edildiği görülür. Örneğin “kara” renginin karanlık, ölüm, şeytan, yıkım, üzüntü, büyü, kötülük, boşluk, kaos gibi olumsuz anlamları ifade etmek için kullanıldığı, toplumun çoğu tarafından bilinir ve kabul görür. Bazı renkler de kişiden kişiye farklı anlamları çağrıştırarak toplumun ortak kanaatlerinden bambaşka şekillerde algılanabilirler. Bu çalışmada öncelikle Türk toplumunun kültürel kodlarında renklere atfedilen anlam yapısına özet niteliğinde değinilecek, özelde ise modern Türk şiirinde renklerin kullanım alanı üzerinde kısaca durulacaktır. Daha sonra Ece Ayhan’ın şiirlerindeki renkler sorgulanarak, renklerin * Dr. Öğr. Üyesi, Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Eskişehir / TÜRKİYE. E-posta: ebruozgun@anadolu.edu.tr ORCID No: 0000-0002-7155-0558