PRZEGLĄD SOCJOLOGICZNY 2025 74(3): 135–142 ISSN 0033-2356; e-ISSN 2450-9361 https://doi.org/10.26485/PS/2024/74.3/8 RECENZJA KSIĄŻKI BOOK REVIEW MAREK CZYŻEWSKI Uniwersytet Łódzki Robin James Smith, Richard Fitzgerald, William Housley (red.), On Sacks: Materials, methodology, and inspirations, Routledge, Abingdon 2021, ss. 225. Harvey Sacks opracował podstawy etnometodologicznej analizy konwersacyjnej w latach 60. i w pierwszej połowie lat 70. XX wieku. Jego przedwczesna śmierć w roku 1975 pozostawia bez jednoznacznej odpowiedzi pytanie o to, jak rozwi- nęłaby się analiza konwersacyjna, gdyby nadzwyczajna inwencja Sacksa miała na ten proces wpływ. Dzisiaj odnotować należy, iż z biegiem lat w ramach szeroko pojmowanej analizy rozmów ukształtowały się nurty w znacznym stopniu różnią- ce się od siebie. Obok prac kultywujących (nie bez różnic między sobą) tradycję etnometodologicznej analizy konwersacyjnej, ukazują się publikacje w mniej- szym lub większym stopniu odbiegające od źródłowych inspiracji, lokując się w nowych nurtach o własnych nazwach i własnych założeniach programowych. Ilustracjami tej ostatniej tendencji są między innymi psychologia dyskursowa, zajmująca się tym, jak osoby uczestniczące w rozmowie przypisują sobie stany wewnętrzne [por. m.in. Edwards 2023a i 2023b oraz Stachowiak 2023], kierunek badań „epistemiki” rozmowy (ang. epistemics), czyli reguł odwoływania się do wiedzy przez osoby uczestniczące w rozmowie [por. m.in. Heritage 2012], czy feministyczna odmiana analizy konwersacyjnej [por. m.in. Kitzinger 2000]. W różnorodnym środowisku analizy rozmów wywodzącym się z analizy kon- wersacyjnej nie brak napiętych relacji i ostrych sporów. Omawiany tom On Sacks jest jedną z niewielu inicjatyw wydawniczych, które w tej samej książkowej em. prof. UŁ, Katedra Socjologii Kultury, Instytut Socjologii, Wydział Ekonomiczno- Socjologiczny; e-mail: marek.czyzewski@uni.lodz.pl; https://orcid.org/0000-0001-9544-1420