1 NGUYÊN NHÂN SỤP ĐỔ CỦA LIÊN XÔ QUA LOẠT BÀI “30 NĂM LIÊN XÔ SỤP ĐỔ VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM” ĐĂNG TRÊN BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN ĐIỆN TỬ Các tác giả của loạt bài “30 năm Liên Xô sụp đổ và bài học cho Việt Nam” đăng trên Báo Quân đội Nhân dân điện tử đã phân tích, chỉ rõ những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô vào thập niên 90 của thế kỷ XX như sau: (1) Nhóm nguyên nhân thứ nhất của sự sụp đổ của Liên Xô bắt nguồn chủ yếu từ việc đánh mất vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và chệch hướng khỏi nền tảng tư tưởng Mác – Lênin, cùng với sai lầm trong cải tổ chính trị và tác động của các thế lực bên ngoài, gồm những nguyên nhân chủ yếu: 1. Suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô: Buông lỏng công tác xây dựng Đảng, xa rời quần chúng, đánh mất uy tín và sự ủng hộ của nhân dân. 2. Từ bỏ nền tảng tư tưởng Mác – Lênin: Phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, cổ súy cho “đa nguyên, đa đảng”, dẫn đến khủng hoảng đường lối và mất phương hướng. 3. Cải tổ sai lầm dưới thời M. Gorbachev: Chính sách “cải tổ” (perestroika) và “công khai hóa” (glasnost) làm rối loạn hệ thống chính trị, phá vỡ vai trò lãnh đạo của Đảng, hợp pháp hóa các đảng đối lập và phong trào ly khai. 4. Ảnh hưởng của chiến lược “diễn biến hòa bình” từ phương Tây, đặc biệt là Mỹ, lợi dụng cải tổ để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang chủ nghĩa tư bản. 5. Chủ nghĩa dân tộc ly khai và tan rã hệ thống liên bang, khi các nước cộng hòa Xô viết đòi tách khỏi trung ương. 6. Nguyên nhân sâu xa và chủ quan là sai lầm trong quản lý, tổ chức, bố trí cán bộ; mất đoàn kết nội bộ; và sự “buông xuôi” của đảng viên khi Đảng bị giải tán. (2) Nhóm nguyên nhân thứ hai khiến Liên Xô sụp đổ được các tác giả nêu ra tập trung vào công tác cán bộ và sai lầm trong lựa chọn người lãnh đạo, dẫn đến tha hóa trong đội ngũ, mất niềm tin của nhân dân, phá bỏ nguyên tắc tập trung dân chủ và phản bội lý tưởng cách mạng, mà đỉnh điểm là sự phản bội của Gorbachev và đồng bọn, khiến Đảng Cộng sản Liên Xô tự tan rã từ bên trong. Cụ thể như sau: 1. Yếu kém trong công tác cán bộ – “cái gốc của mọi công việc”: o Đảng Cộng sản Liên Xô vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc của Lênin về công tác cán bộ. o Đảng bị “phình to” với hàng chục triệu đảng viên nhưng suy giảm chất lượng, xuất hiện nhiều phần tử cơ hội, hám danh, xa rời lý tưởng cộng sản. o Mất cơ chế sàng lọc, đào tạo cán bộ có đức, có tài, dẫn đến khủng hoảng niềm tin giữa Đảng và nhân dân. 2. Sai lầm nghiêm trọng trong chọn người đứng đầu – Mikhail Gorbachev: