VII. BÖLÜM TÜRKİYE’DE BELEDİYE GELİRLERİNİN ENFLASYONİST DÖNEMDEKİ DURUMUNUN DEĞERLENDİRMESİ R. Kutlu KORLU * GİRİŞ Türkiye’de yerel yönetimler çeşitli büyüklük ve görevlere sahip yerel hizmet sunucularıdır. Yerel yönetimler arasında en büyük bütçeler ise belediyelere aittir. Bu durum belediyelerin yerel yönetimler içerisindeki önemini arttırmaktadır. Yerel hizmetlerin çok büyük bir kısmı belediyeler tarafından verilmektedir. Bu nedenle belediyelerin mali olarak güçlü olması yerel hizmetlerin eksiksiz, kaliteli ve sürdürülebilir olması açısından önemlidir. Mali gücün en önemli göstergelerinden biri gelirlerdir. Türkiye’de belediye gelirleri çok çeşitlidir. Bu çeşitlilik enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde gelirler konusunda öngörülebilirliği görece bozmaktadır. Enflasyon ekonomi içerisinde yer alan tüm kişi ve kurumların mali durumunu etkilemektedir. Özellikle yüksek enflasyon bazı gelir kalemlerinde tahsilat zorlukları oluşturmakta ve elde edilen tüm gelirin alım gücünü azaltmaktadır. Bu durumda belediyeler daha fazla borçlanmaktadır. Üstelik bu borçlanma yüksek enflasyon döneminde daha yüksek faiz oranlarından gerçekleşmekte ve borçların sürdürülebilirliği konusunda sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Bahsedilen durum göz önüne alındığında son yıllarda yaşanan yüksek enflasyon nedeni ile Türkiye’de belediye gelirlerinin enflasyon karşısındaki durumu önem taşımaktadır. Bu çalışmada yüksek enflasyonun yaşandığı 2016-2023 dönemi ele alınmıştır. Tabii olarak başka bir çalışma da mali yönetimin harcama kısmı da ele alınabilir fakat bu durum başka birçok değişkenin de analiz edilmesini gerektirmektedir. Bunun başka bir çalışmanın konusu olmasının bir sakıncası yoktur. Bu çalışmanın odaklandığı nokta ise belediye gelirlerinin ekonomik sınıflandırma üzerinden enflasyon karşısındaki durumunun değerlendirilmesidir. 1. TÜRKİYE’DE BELEDİYE GELİRLERİ VE EKONOMİK SINIFLANDIRMASI Türkiye’de belediye gelirleri çok çeşitli olmakla birlikte bu gelirlerin elde ediliş şekli ve kaynakları birbirinden farklıdır. Türkiye’de belediyeler büyüklük ve görevlerine göre büyükşehir belediyeleri, büyükşehir dışındaki il belediyeleri ve ilçe/belde belediyeleri olarak sınıflandırılmaktadır (Gencel, 2020:75). Diğer bir deyişle Türkiye’de belediyeler büyükşehir belediyeleri ve normal belediyeler şeklinde ayrılmaktadır. Normal belediyeler büyükşehir belediyeleri dışında kalan belediyeler olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada değerlendirme tüm belediye gelirleri üzerinden olacağından belediye türlerine göre bir ayrım yapılmamıştır. 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 59. maddesinde belediyelerin gelirleri sayılmıştır. Buna göre; belediye gelirleri, yasalarda gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma paylarından, genel bütçe vergi gelirlerinden alınan paylardan, genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemelerden, taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirlerden, belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretlerden, faiz ve ceza gelirlerinden ve bağışlar ile her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirlerden oluşmaktadır (5393/md.59). Ayrıca Türkiye’de belediye gelirleri; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu * Doç. Dr., İzmir Demokrasi Üniversitesi, rkutlu.korlu@idu.edu.tr.