UCWANINGO OLUNZULU NGESAKHIWO NOBUMQOKA BAMAHUBO NEZAGA ZESIZULU NGU- GODSHERONKONZOYAKHEDONDA LWETIIDLWA UKUFEZA IZIDINGO ZEQHUZU: UBUDOKOTELA BENZULULWAZI EMNYANGWENI WEZILIMI ZABOMDABU ENYUNNESITHI YAKWAZULU UMHLOLI USUKU USOLWAZI Z.L.M. KHUMALO 30 KULWEZI 1999 ISIFUNGO NGIFUNGA NGIYAGOMELA UKUTHI: UCWANINGO OLUNZULU NGESAKHIWO NOBUMQOKA BAMAHUEO NEZAGA ZESIZULU (CRITICAL ANALYSIS OF THE COMPOSITION AND THE SIGNIFICANCE OF THE WAR CRIES AND THE WAR-SONGS IN ZULU) WUMSEBENZI WAMI, UKUTHI YONKE IMITHOMBO YOLWAZI ESETSHENZISIWE IBONISWE NGEMFANELO NOKUTHI LO MQULU WOBUDOKOTELA AWUKAZE UNlKEZWE ENYE INYUNIVESITHI NGENHLOSO YOKUTHOLA IZIQU. G.N. DONDA (i) IIMNIKELQ Lo mqulu ngiwethula ngentobeko kumama uSindisiwe kaMhumo (UMaNgcobo) nobaba uMqhutshwa, bobabili asebaya ezweni lezipho zonke. Ngithi kubaba: Inkunz' emidwayidwa! Inkunz' ezibeka yona. Eyay' eSamungu Kungashongo Mhlongo Kungashongo Bhengu. Isikhumba senj' endala Esehlul' abashuki. Insimbi kayigobi Igob' elalimane. Insizw' elinono kaMkhuhlane, (ii) Eyalahl' izicathulo Ngokwesab' uthuli. Akathathe 10 mqulu, angethulele wona kugogo uZifose kaNdunusa (uMaNtuli) nomkhulu uMdweyana: UMnyengelezi wenkehli! Utshitsh' e1imathang' azibhuxu, Kuyathunda kuqond' eSwazini, UMakhal' angakanani? Ngokubhemelana nebululu. Usikig' uyadela Ngokuthol' ithonsi lomisile UMadlekedleke! UMashikashikana nomgakla Ungengangaye. (iii) Nginxusa umkhulu ukuba awuhambise kuMzukulu uMphansi (uMaDube) kanye nakurnzukulu uMkhuhlane: Unomasikisiki! Inyon' esindwa yisisiya sayo, Umeqa mbambo-mbili, AWaye kolukampethwana. Ungqayingqayi uma ziy' endabeni! Umgoq' ovimbela nkomo Ziya kwa Ndodakazi.