Zeszyty Naukowe 2/ 2006 Informatyzacja społeczeństwa a zjawiska religijne Grzegorz Kubiński Niewątpliwie religia jest jedną z podstawowych stałych kulturowych, bez któ- rych – z antropologicznego i socjologicznego punktu widzenia – egzystencja czło- wieka jest zasadniczo niemożliwa. Jednakże jest ona również jednym z najbardziej kontrowersyjnych fenomenów kultury. Pisząc o religii, bardzo często poruszyć można, nawet na wpół Ğwiadomie, struny, których ton będzie, dla co poniektórych uszu zbyt drażliwy. JednoczeĞnie jednak nie sposób pisać o jakiejkolwiek rzeczy- wistoĞci społecznej, pomijając jej religijne konotacje, uwarunkowania, odniesienia. Wydaje się, że religia i społeczeństwo są powiązane w bardzo wyraźny, mocny sposób, a jednoczeĞnie oba te zjawiska często istnieją w specyficznej opozycji. Współczesny Ğwiat jest właĞnie takim Ğwiatem bellowskich „kulturowych sprzecznoĞci”, w którym istnieje więcej przeciwieństw i różnic niż podobieństw i zbieżnoĞci. Jednakże, jakkolwiek rzeczywistoĞć, w której podmiot egzystuje, na co dzień w goffmanowskim teatrze życia styka się w bezpoĞredni sposób z religij- noĞcią wyraźną przez podmiot na różne sposoby, wydaje się, że inaczej rzecz się ma, gdy mówimy o Internecie. Nasz tekst nie ma na celu definiowania pojęć, ta- kich jak: Internet, społeczeństwo informacyjne czy tym bardziej religia, chcemy tylko wskazać pewne elementy, które wydają się być pomijane, gdy mówi się o re- lacjach pomiędzy religią, szerzej religijnoĞcią a Internetem, szerzej społeczeń- stwem informacyjnym. Liczni autorzy 1 zajmujący się zagadnieniem Sieci bardzo często pomijają ele- ment religijnoĞci w swych analizach, koncentrując się przede wszystkim na eko- 1 Lunenfeld (ed.) The Digital Dialectic. New Essays on New Media, Cambridge, Massachusetts, London, England, The MIT Press, 1999; P. Levy, Collective inteligence. Mankind's emerging world in cyberspace. Cambridge, Massachusetts, Perseus Books 1997; M. Heim, Virtual realism. New York, Oxford, Oxford Uniwersity Press 1998; M. Stefik (ed.) Internet dreams. Archetypes, myths, and methaphors, Cambridge, Massachusetts, London, England, The MIT Press 1996; S. Bukatman, Terminal identity. The virtual subject in post-modern science fiction. Duke University Press, Durham and London 1993.