30.11.2010 13:46 Kültür ve Siyasette FEMİNİST Yaklaşımlar Page 1 of 16 http://www.feministyaklasimlar.org/magazine.php?act=viewall&cid=165 EKİM 2009 SAYI 09 FRASER VE FEMİNİZM: SÖYLEM KİMİN SÖYLEMİ, TARİH KİMİN TARİHİ ? * Özlem Aslan, Zeynep Gambetti Nancy Fraser kısa bir süre önce yayımlanan "Feminizm, Kapitalizm ve Tarihin Oyunu" adlı makalesinde bugün feminizmin neoliberalizm karşısında radikal kimliğini kaybettiğini iddia etmektedir. Buna göre ikinci dalga feminizmin devlet kapitalizmine yönelttiği ekonomizm, erkek merkezcilik, devletçilik, westfalyanizm gibi eleştiriler; sosyal güvencelerin zaten olmadığı, vatandaşların tüketiciye dönüştürüldüğü, esnek istihdam şartlarının zorla yaygınlaştırıldığı neoliberal sistem bağlamında sistemi meşrulaştıran argümanlara dönüşmüşlerdir. Bu yazıda feminizmin son yıllarda hangi noktalarda olduğu yeniden gözden geçirerek Nancy Fraser'ın çerçevesindeki analitik ve ampirik sorunlar işaret edilmeye çalışılacaktır. Analitik açıdan, Nancy Fraser'ın ikinci dalga feminizmi değerlendirirken bir iktidar eleştirisi olarak feminist politikanın kendi içindeki bütünlüklü perspektifini göz ardı ettiği, analitik ayrımlar olarak ortaya koyduğu siyasi, kültürel, ekonomik ayrımları gerçek ayrımlara dönüştürerek sınıf mücadelesini sisteme karşı muhalefetin başat ? ve olmazsa olmaz ? öğesi haline getirdiği savunulmaktadır. Ampirik açıdan ise, Nancy Fraser'ın küresel bir feminist hareket adına yaptığı değerlendirmenin farklı bağlamlardaki feminist hareketler arasındaki ayrımları tamamen göz ardı ettiği, ve neoliberalizmin muhalif hareketler üzerindeki etkilerini yeterince düşünmediği iddia edilmektedir. Kapitalizmin "neoliberal" olarak adlandırılagelen evresi, diğer birçok muhalif hareketin olduğu kadar feministlerin de söylemlerini kendi çıkarına kullanmasını bildi. Post-Fordizm, esnek emek süreçleri, finansal sermayenin hâkimiyeti ve sınırsız metalaştırma/özelleştirme gibi özelliklere sahip olan bu kapitalist birikim biçimi, genel anlamda muhalefetin zeminini daraltırken, feminizmin de ufkunu belirleyen bir güce dönüştü. Fakat feminist hareket ne yazık ki henüz neoliberalizm karşısında eleştirel bir duruş geliştiremedi. Daha da kötüsü, birçok feminist talep, sistemi yeniden üretir hale geldi. Kısa bir süre önce yayımlanan "Feminizm, Kapitalizm ve Tarihin Oyunu" 1 adlı makalesinde Nancy Fraser, işte böylesi düşündürücü tespitlerden yola çıkarak, feminizmin neoliberalizm karşısında eleştirel bir hareket