Doğum Sonu Dönem Kanıt Temelli Yaklaşımlar Ve Hemşirelik Nevin ÇITAK BİLGİN*, Dilek COŞKUNER POTUR** ÖZET Doğum sonu dönemde kadınlar önemli fiziksel, sosyal ve emosyonel değişiklikler yaşamaktadır. Anne ve yenidoğanın bu dönemi sağlıklı bir şekilde geçirebilmesinde hemşirelik girişimlerinin önemi büyüktür. Bakımın kalitesini ve bakım sonuçlarını iyileştirmek, klinik uygulamalarda ve hasta bakım sonuçlarında fark yaratmak, bakımı standardize etmek ve hasta memnuniyetini artırmak sadece kanıt temelli yaklaşımlarla mümkündür. Bu derlemenin amacı doğum sonu yüksek olan maternal morbiditeyi azaltmada hemşirelik uygulamalarında kullanılabilecek kanıt temelli yaklaşımları vurgulamak ve konunun önemine dikkat çekmektir. Anahtar kelimeler: Doğum sonu, kanıt temelli, hemşirelik ABSTRACT Postpartum Period Evidence-Based Approaches and Nursing Women experience significant physical, social and emotional changes during postpartum period. The nursing initiatives are of major importance in mothers and the newborn’s get through this period. Improvement of care quality and the care results, creating difference in clinical applications and patient care results, standardization of care and improving the patient satisfaction is only possible by evidence based approaches. The aim of this composition is to highlight the evidence based approaches to be used at nursing applications in order to decrease postpartum maternal morbidity and to attract the attention to the subject. Key words: Postpartum, evidence-based, nursing GİRİŞ Doğum sonu, pek çok kadın için önemli fiziksel, sosyal ve emosyonel değişikliklerin görüldüğü bir dönemdir. Bu süreç klasik olarak plasentanın doğumundan bir saat sonra başlayıp altı hafta devam etmekle birlikte yaşanan bazı sorunlar bir yıl ya da daha uzun süre devam edebilmektedir (Shaw ve Kaczorowski 2007). Anneler doğum sonu dönemde genital ve ektragenital organlardaki değişikliklerin etkisi ile, epizyo bölgesinde ağrı/kramplar, meme sorunları (süt kanallarında tıkanıklık, engorjman, mastit, sütün yetersiz gelmesi ve erken kesilmesi, küçük ve içe çökük meme ucu), yorgunluk, enfeksiyon belirti ve bulguları (idrar yolu, vajinal) hemoroid, inkontinans, kendi/yenidoğan bakımında yetersizlik hissetme, aile planlaması, menstruasyon ve cinselliğe yeniden başlamak gibi pek çok fiziksel ve psikolojik problemi bir arada yaşamaktadırlar (Barrett ve ark. 1999; Gölbaşı 2003; Shaw ve Kaczorowski 2007, Thompson, Roberts , Currie ve Ellwood 2002). * Yrd. Doç. Dr. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü. Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı. ** Arş. Gör. Dr. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü, Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı.