5. Uluslararasõ1leri Teknolojiler Sempozyumu (IATS’09), 13-15 May õ s 2009, Karabük, Türkiye © IATS’09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye 1M1 FARKLI PUZOLAN1K KATKININ SERTLE2O12 BETON ÖZELL1KLER1NE ETK1U1P1N KAR2ILA2TIRILMASI COMPARISON THE EFFECTS OF TWO DIFFERENT POZZOLANS TO HARDENED CONCRETE 1lhami DEM1R a,* , Muhammed Yasin DURGUN b , Demet KURT c a,* Kõtõkkale Üniversitesi 1p3aat Mühendisli0i Bölümü, Kõtõkkale, Türkiye, E-Posta: ildemir@kku.edu.tr b Kõtõkkale Üniversiesi 1p3aat Mühendisli 0i Bölümü, Kõtõkkale, Türkiye, E-Posta: mydurgun@yahoo.com c Kõtõkkale Üniversitesi 1p3aat Mühendisligi Bölümü, Kõtõkkale, Türkiye, E-Posta: demetkrt@hotmail.com Özet Günümüzde do0al kaynaklarõn hõzla tükenmesi engellenememektedir. Bu sebeple endüstriyel at õklarõn beton sektöründe kullanõlmasõ üzerinde çalõ3malar yapõlmaktadõr. Bu çalõ3mada iki farklõ endüstriyel atõk olan, aynõ zamanda puzolanik özellikleriyle in3aat sektörüne yakõn özellik gösteren uçucu kül ve silis dumanõpõn sert3le3mi3 beton üzerine olan etkileri inclenmi 3tir. Betonda %5,10,15,20 ve 25 oranlarõnda bu malzemelerden çimento yerine ikame edilmi3tir. 7. ve 28. günlerdeki dayanõm özellikleri incelenmi 3 ve katkõuõz beton özelliklerine göre daha kaliteli sonuçlar elde edilmi3tir. Anahtar kelimeler: Silis Dumanõ, Uçucu Kül, Beton, Dayanõm Abstract At present days we are not able to avert the consuming of the naturel sources. For this reason, studies on using industrial wastes have been carried out. In this study, the effects on hardened concrete of fly ash and silica fume, which are two different industrial wastes, and at the same time showing similar properties to the concrete sector, have been examined. In concrete, 5%, 10%, 15%, 20% and 25% from these materials were replaced with cement. The strength properties on 7th and 28th days were examined and compare with pure conncrete properties, more qualified results were obtained. Key Words: Silica Fume, Fly Ash, Concrete, Strength 1. Giri3 Türkiye’de elektrik enerjisi, kömüre dayal õ termik santrallerden ve hidroelektrik santrallerinden elde edilmektedir. Son yõllarda bunlara üçüncü olarak do0algaz santralleri de katõlmõ3võr. Dü3ük kalorili linyit kömürlerinin yakõldõ0õ termik santrallerde, elektrik üretimi sõrasõnda toz haldeki kömürün yanmasõ sonucu baca gazlarõ ile sürüklenen mikron boyutunda kül tanecikleri meydana gelmektedir. Endüstriyel bir atõk olan ve uçabilen bu küllere, uçucu kül (UK) adõ verilmektedir [1]. Çevreyi olumsuz olarak etkileyecekleri için, uçucu küllerin santral bacasõndan çõkarak havaya karõ3malarõ önlenir. Bu amaçla, küller mekanik ve elektrostatik yöntemle toplanarak santral çevresinde veya ba3ka uygun yerlerde depolanõr. Zamanla biriken küller geni3 alanlarõ kapsamaya ba3lar ve santral idaresi için bir problem olur [2]. Uçucu Küllerin özellikleri genel itibariyle kömürün özelliklerine ve yakõlma yöntemine ba0nõ olarak de0k3iklik gösterir. Genelde silisli ve alüminli olan bile3imi dolayõuõyla puzolanik özellik göstererek çimento ve betonda katkõ malzemesi olarak yararlõ olur. 1nce ve küresel tanecikleri dolayõuõ ile taze betonda i3lenebilirli0i arttõtõr. Çimento hidratasyonu sonucu olu3an kireçle reaksiyona girerek ilave ba0layõeõ jel olu3turur, linyit kömürünün yakõlmasõ ile elde edilen uçucu külde kireç oranõ genellikle yüksek olup bu tür küller aynõ zamanda hidrolik, yani ba0layõeõnõk özelli0i gösterirler [2]. Çimento içerisindeki bo3luklarõ doldurur ve hidratasyon õuõuõpõ dü3ürüp, betonda erken ya3lardaki çatlaklarõpõn olu3umunun engellenmesi için kullanõnõr. Bu 3ekilde beton yapõlarõn uzun süre kalõeõnõ0õ ve dayanõklõnõ0õ sa0lanmõ3 olur [3]. Uçucu külde bulunan ba3nõca bile3enler SiO2, Al2O3, Fe2O3 ve CaO olup bunlarõn miktarlarõ uçucu külün tipine göre de0k3mektedir. Ayrõca MgO, SO3, alkali oksitler de minör bile3en olarak bulunmaktadõr. Uçucu küldeki temel oksitlerden SiO2 %25 – 60, Al2o3 % 10 – 30, Fe2O3 %1 – 15 ve CaO % 1- 40 oranlarõnda bulunmaktadõr. Bu farklõ aralõklardaki de0erler uçucu külün tipini karakterize etmektedir [4–7]. Uçucu külün çimento ile birlikte in3aat sektöründe en çok kullanõldõ0õ alan, beton üretimidir. Uçucu kül, hem normal ve hafif betonda hem de giderek kullanõoõ yaygõnla3an hazõr beton üretiminde gerek katkõ gerekse ikame malzemesi olarak kullanõlmaktadõr. Betonda yüksek oranda uçucu kül ikamesi yapõlan bir çalõ3mada basõnç dayanõoõ artarken a3õnma dayanõmlarõpõn da arttõ0õ gözlenmi 3tir [1]. Uçucu kül kullanõoõ en dü3ük su/ba0layõeõ oranõnda kullanõldõ0õnda dayanõm ve durabilite açõuõndan daha iyi sonuçlar vermektedir [3]. Aynõ3ekilde C sõpõhõ uçucu kül kullanõlan ba3ka bir ara3võrmada ise, erken basõnç dayanõoõpõ olumsuz yönde etkiledi0i ancak 3 günden sonra yava3 yava3 olumlu özelliklerini gösterdi0i saptanmõ3võr. Uçucu kül içeren numunelerle normal numunelerin kür 3artlarõna verdikleri tepkiler incelenmi 3, uçucu kül içeren betonlarõn kür ko3ullarõna kar3õ daha çok hassasiyet gösterdi 0i ortaya konmu3tur [8]. Ayrõca uçucu küllü beton puzolanik reaksiyonlar sonucu beton zamanla daha geçirimsiz bir yapõ kazanõr [9]. Uçucu kül süper akõ3kanla3võtõeõnõ beton üzerinde de denenmi 3tir. Yapõlan deney sonuçlarõnda uçucu kül katkõuõpõn çökme de0erini azalttõ0õ görülmü3tür. Uçucu kül ikamesi arttõkça bütün ya3larda betonda basõnç ve yarmada çekme dayanõmlarõ artmõ3võr [10]. Ba3ka bir çalõ3ma betonun mekanik özellikleri açõuõndan de0erlendirildi0inde; uçucu kül ikame miktarõna ba0nõ olarak basõnç dayanõoõ de0erleri azalmõ3võr. Uçucu kül ikamesi beton i3lenebilirli0ini olumlu yönde etkilemektedir. Uçucu kül ikame miktarõpõn çimentonun % 5暢inden fazla olmasõ sertle3me sürelerini arttõrmaktadõr. Uçucu kül çimento gibi ba0layõeõnõk özelli0i