1 Sular Artık Tersine Akıyor: Yeni Medya Sanatı Nasıl Okunabilir? * Ebru Yetişkin Bir sabah uyandığınızda Boğaz Köprüsü’nden akan bir şelale düşünün. Ya da yemyeşil bir floresan gibi parlayan ‘Alba’ adında bir tavşan. Birbirinin içine geçen geometrik burguların kıvrım, esneme, kesişme ve gerilme sesleri. Hatta havada asılı duran su damlalarının yukarıya doğru akar bir şekilde görünür kılınması... Güncel sanat bugün bilim ve teknoloji ile yaptığı işbirliğini artırarak sıradan gündelik hayatın içinde neredeyse algımızı alt üst edecek işler ortaya çıkarıyor. Sanatsal üretim giderek post-dijitalleşiyor. Kuşkusuz sanatçıların sadece bugün değil, her zaman bilimin ve yeni teknolojilerin en erken kullanıcılarından biri olabildiğini biliyoruz. Örneğin bir ‘sanatçı-mühendis’ olarak Leonardo da Vinci burada başrolde. Şunu baştan vurgulamam gerekir ki; ulusaşırı sermayeyle birlikte bilgisayar grafik tasarımının, gerçek-zamanlı teknolojilerin, internetin ve Web’in özellikle 2000’lerden sonra hızla yayılmasıyla devam eden bir disiplinler aşırı süreç içinde sanat, bilim ve teknoloji arasında varsayılan modern ayrım bugün giderek belirsizleşiyor. Bu belirsizleşme ise hem sanat, hem bilim hem de teknoloji ilgililerinin ve kurumlarının karşılıklı işbirliğine gitmesiyle henüz denenmemiş ancak deneye, denemeye ve deneyime açık olanın üretilmesine, desteklenmesine ve geliştirilmesine neden oluyor. Yeni medya sanatı, işte bu gelişmeleri karşılayan en dinamik alanlardan biri sayılabilir bugün. 20 yıldan fazla bir geçmişe sahip olan yeni medya sanatının ‘yeni’ olarak tanımlanmasının nedeni ise yalnızca en son çıkan dijital, nano ve biyo teknolojilerin kullanılması ya da henüz yeterince tanınmamış olmasından kaynaklanmıyor. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin sanatçılar tarafından uyarlanmasıyla yepyeni bakış açılarının, etkileşim ilişkilerinin ve formların üretim olanaklarının gerçekleştirilmesiyle ilgili. Her ne kadar kendisini hazırlayan resim, heykel, baskı, fotoğraf, kinetik, sinema ve video gibi daha önceki gelişmelerden beslense de yeni medya sanatı bugün deneysel aşamasını geçerek yayılmaya başladığı için birçok gelişmeye de bu yüzden son derece açık... Bilgisayar oyunlarının modifikasyonu, siberformans, robotik ve jeneratif (generative) sanat gibi birçok alt dala ayrılan yeni medya sanatında algoritmik mimari, kod yazılımı, “render” etme, ara yüz, ağ, “hack”, veri kartografisi, “real time” gibi kavramlar temel araçlara dönüşmüş durumda. Bu terimlerle karşılaşır karşılaşmaz adeta başka bir uzaya girildiği hissedilebiliyor ve modern paradigmaya bağlı yeknesak alışkanlıklardan kaynaklanan ‘konuyu uzmanına bırakarak tanıdık olanı arama’ motoru su yüzüne çıkıverebiliyor. Ancak burası aynı zamanda oluşan ve başkalığa