Daha çok âşıklar tarafından koşma tarzında söylenilen ve 11. yüzyıldan gü- nümüze kadar örneklerini gördüğümüz bir halk şiiri türü de yaşname, yaş des- tanı, yaş türküsü, ömür destanı, hayat destanı, vücudname gibi adlarla anılan ve insanoğlunun ana rahminden ölümü- ne kadarki hayatını anlatan destansı şi- irlerdir. Ancak sevgiliye söylenenler ana rahminden ziyade, sevgilinin büyüyüp serpilmeye başladığı andan itibaren an- latılmaya başlanır. Yaşnamelerde erkek-kadın ayrımı yapılmadan, insanın yaşı ilerledikçe ge- çirdiği ruhi ve bedenî değişiklikler anla- tılırken bazı yaşnamelerde sadece güzel- lerin hayatı konu edilmektedir (TDEA 1998: 565). İlk örneklerini Hoca Ahmed Yesevî’nin Hikmetlerinde gördüğümüz yaşname türü şiirleri Yunus Emre, Kara- caoğlan, Pir Sultan Abdal, Mahtum Kulu, Âşık Kurbanî gibi birçok ünlü şairimizin söylediklerini biliyoruz. Bu gelenek gü- nümüz halk şairleri içinde de yaygınlığı- nı muhafaza etmektedir. Yaşnamelerle ÂŞIK ÖMER’İN BİLİNMEYEN İKİ YAŞNAMESİ Two Unknown Yasname of Ashik Omer Prof. Dr. Yakup KARASOY* ÖZ 11. yüzyıldan günümüze kadar âşıklarımızın, şairlerimizin söylediği yaşnameler insanoğlunun ana rah- minden ölümüne kadarki hayatını anlatan destansı şiirlerdir. Bu şekil manzumeler, Hoca Ahmed Yesevî’den Mahtum Kulu’ya, Yunus Emre’den Âşık Ömer’e yüzlerce yıl şairlerimiz tarafından söylenegelmiştir. Şimdiye kadar Âşık Ömer’e ait olduğu tartışılan ve 14 dörtlükten oluşan bir yaşname bilinmektedir. Bu çalışmada, Türk edebiyatının büyük şairlerinden, bilhassa saz şairlerinin üstadı olarak bilinen Âşık Ömer’in bugüne kadar bilinmeyen, iki yaşnamesi üzerinde durulmuş; bu yaşnameler edebiyat dünyasına tanıtılmıştır. Bahse- dilen yaşnamelerden biri Milli Kütüphane Fahri Bilge koleksiyonu içerisinde bulunan Âşık Ömer Divanının 25b; The British Library’de bulunan Âşık Ömer Divanının 4b ve Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan Âşık Ömer Divanının 17b varaklarında yer almakta ve 24 dörtlükten oluşmaktadır Diğer yaşname ise Milli Kütüphane Fahri Bilge Koleksiyonundaki nüshanın 112a; Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphane- sindeki Âşık Ömer Divanının 78a varaklarında yer almakta ve 29 dörtlükten oluşmaktadır. Ana-tar Sözcükler Âşık Ömer, yaşname, yaş destanı, yaş türküsü, ömür destanı. ABS-RAC- The yasname that narrates the lifespan of a human from birth to death, is a specific genre of Turkish culture, sang by the singers and poets since 11th century to present time. This genre has been sung by the well known singers and poets for centuries like, Khwaja Ahmad Yasavi to Mahtum Kulu, Yunus Emre and Ashik Omer. Until now, the only known yasname of Aşık Ömer which was uncertain and discussed by the academics is the one that composed of 14 verses. In this study, the two other unexamined yasname of Ashik Omer who is one of the famous poets of Turkish literature, known especially as a master of balladeers, will be introduced. One of the aforementioned yasname compose of 24 verses and it is in the 25b leaf of Ashik Omer’s Divan in the National Library Fahri Bilge Collection, 4b leaf of Ashik Omer’s Divan into the British Library, and 17b leaf of Ashik Omer’s Divan in the Library of Manuscripts in the Region in Konya and the other one is composed of 29 verses and it is in the 112a leaf of Ashik Omer’s Divan in the National Library Fahri Bilge collection and 78a leaf of Ashik Omer’s Divan in the Library of Manuscripts in the region in Konya. Key Words Ashik Omer, yasname, lifespan epopee. * Selçuk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi, ykarasoy@selcuk.edu.tr http://www.millifolklor.com 140 140 http://www.millifolklor.com