SÜT KALİTESİ Mevzuat, Mevcut Durum ve Öneriler Kenan Peker, Cennet Oğuz, Birol Dağ, Hüseyin Erdem Selçuk Üniversitesi, Konya ÖZET Süt ve süt ürünleri insan beslenmesine en önemli gıdalardandır. Maalesef bu temel besin maddesinde kalitede sorunlar yaĢanmaktadır. Büyük sütçülük iĢletmelerinde ve IPARD hibesi ile kurulmakta olan çiftliklerde Kalite Standartları dikkate alınarak Ahır Hijyeni ve Sağlığı, Hayvan Sağlığı ve Refahı, Süt sağımında Hijyen, Bina Ekipman ve Alet Hijyeni, Üretim Hijyeni ve Sütteki Kalıntılar esasında projeler uygulanmaktadır. Ancak, Suyun Kalitesi, Sütün Kullanımdan Geri Çekilmesi, Sağımda ÇalıĢanların Hijyeni, Çiğ Süt Kalitesi ve Toplanması, Hayvan Beslenmesi gibi konulardaki sorunların nasıl çözüleceği henüz tartıĢılmakta olan konulardır. Küçük aile iĢletmelerinde ise süt kalite standartları önceliği yerine maksimum verim ön plandadır. Bu çalıĢmada Türkiye ve AB Sivil Toplum Diyalogu–II, Tarım ve Balıkçılık BileĢeni kapsamında Avrupa Birliği Bakanlığı tarafından yürütülen “Süt Kalitesi Ġçin Çiftlik Sistemleri AraĢtırma ve Yayım Modellerinin OluĢturulması (FSR/E)” CSD-II/FA-133 veya TR0703.01-02/133 projesinde elde edilen bazı bulgular özetlenmektedir. 1.GİRİŞ Süt ve süt ürünleri üretiminde küçük iĢletmelerin varlığı ve entegre sistem yaklaĢımı olamaması kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Yem bitkileri tohumu üretimi ile baĢlayan Süt ve Süt Ürünleri Kalite Zincirinde, Yem bitkisi üretimi, Barınak koĢulları, Hayvan sağlığı ve besleme, Sağım teknikleri, Sütün soğutulması ve taĢınması, Sütün ürünlerine iĢlenmesi, Gıda marketlerinde raf yeri ve ömrü, Lokantalarda veya ailede tüketim ve bu süreçlerin hepsinden ortaya çıkan atıkların geri dönüĢtürülmesi ile yeniden yem bitkisi üretiminde kompost (gübre) ve yakıt (biyogaz) olarak kullanılması yer almaktadır. Özet kısmında bahsedilen proje Selçuk Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve AraĢtırma Merkezi (SÜYAM) (baĢvuru sahibi). Romanya Ziraat ve Veteriner Üniversitesi, Cluj-Napoca, Konya BüyükĢehir Belediyesi, Konya Sanayi Odası, Tarım DanıĢmanları Derneği, Konya Damızlık Sığır YetiĢtiricileri Birliği. Ereğli Süt Üreticileri Birliği ortaklıklı ve Konya Ġl Tarım Müdürlüğü, Konya Ġl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü ve Meram Ziraat Odası gibi kuruluĢların iĢbirliğinde oluĢan Sivil Toplum Diyalogunda yürütülmüĢtür. AB Süt Kalite Standartlarının sağlanması için “Çiftlik Sistemleri AraĢtırma Yayım Modellerinin (FSR/E) Uygulanması” bir araç Sivil Toplum Diyalogu ile bu aracı kullanabilecek oluĢum hipotezi doğru kabul edilmiĢ, sektörü paydaĢları Kamu-Üniversite-Özel Sektör iĢbirliğinde oluĢturulacak Sivil Toplum Diyalogunda Moderasyon Teknikleri ile çalıĢılması FSR/E uygulanmasının temel ilkesi olarak alınmıĢtır. Gönüllü kiĢi ve iĢletmelere FSR/E kontrol listesinin uygulanması ve iĢletmelerin süt kalite standartları için izleyecekleri yol haritasının belirlenmesi, bu yolun Sivil Toplum Diyalogu ile baĢarılması eylem planı olarak belirlenmiĢtir. Proje ile “süt ve süt ürünlerinde kaliteyi sağlamak için “Çiftlik Sistemleri AraĢtırma ve Yayım Modelleri‟nin Konya merkezli ülkemizin 15 ilinde kurulmasını hedeflemiĢtir. AB Bakanlığı tarafından yürütülen Türkiye ve AB Sivil Toplum Diyalogu Projesi -II, Tarım ve Balıkçılık BileĢeni çerçevesinde yürütülen projede, ulusal ve uluslararası iĢbirliğinde sürekliliği olan bir program hedeflenmektedir. Projenin faaliyetleri; Süt ve süt ürünleri kalite operatörleri veya süt kalitesi için FSR/E uygulayabilecek elemanlar yetiĢtirilmesi, ülkemiz ve uluslararası düzeyde sivil toplum diyalogunun oluĢturması, Konya‟da oluĢturulacak FSR/E Sütçülük ÇalıĢma Grubu ile 15 ilin ve Romanya‟nın iĢbirliği nin sağlanması, Çiftlik Sistemleri AraĢtırma ve Yayım Modellerinin 18 gönüllü süt iĢletmesinde uygulanması, yetiĢmiĢ elemanlarla proje bittikten sonra da diğer gönüllü iĢletmelere FSR/E nin yaygınlaĢtırmasıdır. Zira, bu konuda Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı‟nın Tarım DanıĢmanları ve yayım faaliyetlerini desteklemesi (iĢletme baĢına 2012 yılında 600TL danıĢmanlık desteği verilmesi), sürdürülebilirlikte önemli etken olmaktadır. DanıĢmanlar konuyla ilgili 40 çiftçiye danıĢmanlık yaparken, yıllık 24000TL destek alırken, çiftçilere eğitim, yayım ve danıĢmanlık desteği yanında FSRE uygulaması ile ilgili hibelere ulaĢmalarına da yardımcı olacaklardır. OluĢturulan FSR/E Sivil Toplum Diyalogunda “Entegre Tarım ĠĢi ĠĢletmeciliği” için program