Bu makale Diagnostic and Interventional Radiology’de yer alan İngilizce makalenin Türkçesi olup kaynak gösterme ve dizinleme amacı ile kullanılamaz. Türk Radyoloji Bülteni • A25 R adyasyonun canlı organizmalar üzerinde olumsuz biyolojik et- kilere neden olduğu bilinmektedir. Bu yan etkiler radyasyonun dozuna ve maruz kalış süresine göre değişiklik göstermektedir (1, 2). Ancak insanlarda kanser oluşturacak eşik dozun ne olduğu bi- linmemektedir. Bazı deneysel ve epidemiyolojik çalışmalarda eşik doz tahmin edilmeye çalışılmaktadır (1). Radyasyon bugün tıbbi olarak birçok hastalığın tanı ve tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak tıbbi kullanımda da radyasyonun kontrollü kullanımı önemli- dir. Yapılan araştırmalarda radyasyon güvenliği konusunda doktorların bilgilerinin yetersiz olduğu ve her yıl yüzlerce gereksiz tetkik gerçek- leştirildiği belirtilmiştir (3-5). Bizim araştırmamızda, sık kullanılan bazı radyolojik görüntüleme yöntemleri sırasında hastaların maruz kaldığı doz hakkında doktor ve intern doktorların bilgi düzeyi araştı- rılmıştır. Gereç ve yöntem Araştırma, üç üniversite hastanesi doktor ve intern doktorları, bir eğitim araştırma hastanesi, bir sağlık dispanseri ve üç sağlık ocağında görev yapan doktorlardan araştırmayı kabul edenlere, anket sorularının gözlem altında cevaplandırılması şeklinde uygulanmıştır. Çalışmamız tanımlayıcı tip bir araştırma olup Şubat-Mayıs 2005 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Anket formu; yaş, cinsiyet, çalışılan kurum, tıp fa- kültesinden mezuniyet yılı, görev durumu, çalışılan anabilim dalı veya uzmanlık dalı, akciğer grafisine göre adları tablo 1’de verilen rad- yolojik görüntüleme yöntemlerinde hastanın maruz kaldığı iyonizan radyasyon dozu ile ilgili soruları içermektedir. Tablo 1’de sık kulla- nılan radyolojik görüntüleme yöntemlerinde hastaların maruz kaldığı iyonizan radyasyon dozları, kaç adet akciğer grafisine karşılık geldiği soruldu. Yanıtlar UNSCEAR 2000 Raporuna (6) göre değerlendirildi ve % 20 sapma ile verilen yanıtlar doğru kabul edildi. Bu raporda ül- kelerin radyolojik tetkiklerdeki dozları ayrıntılı şekilde listelenmiştir. Tabloların son satırlarında ise ülkelerin ortalaması alınmıştır. Ülke- miz için anket formunda yer alan sorular için doz karşılıkları mevcut olmadığından bütün ülkelerin ortalaması olan değerler alınmıştır (6). Çalışma ile elde edilen veriler, SPSS 10.0 istatistik paket programına girilmiş ve istatistiksel analizler aynı program ile ki-kare ve fisher’in kesin ki- kare testleri kullanılarak p<0,05 anlamlılık düzeyinde değer- lendirilmiştir. Radyolojik görüntüleme yöntemleri sırasında hastaların maruz kaldıkları iyonizan radyasyon dozu hakkında doktor ve intern doktorların bilgi düzeyi Atilla Arslanoğlu, Sibel Bilgin, Zehra Kubalı, Mustafa Nuri Ceyhan, Mustafa N. İlhan, Işıl Maral GENEL RADYOLOJİ ARAŞTIRMA YAZISI Gelişi 19 Nisan 2006; revizyon isteği 26 Mart 2007; revizyon gelişi 4 Nisan 2007; kabulü 13 Nisan 2007 Doctors’ and intern doctors’ knowledge about patients’ ionizing radiation exposure doses during common radiological examinations. A. Arslanoğlu, S. Bilgin, Z. Kubalı, M. N. Ceyhan, M. N. İlhan, I. Maral Diagn Interv Radiol 2007; 13:53-55 Askeri Hastane, Radyoloji Bölümü (A.A.  atilla02002@ yahoo.com), Van; Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (S.B., Z.K.) ve Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi (M.N.C., M.N.İ., I.M.), Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Ankara. AMAÇ Bu çalışmanın amacı sık kullanılan bazı radyolojik görüntüleme yöntemleri sırasında hastaların maruz kaldıkları iyonizan radyasyon dozu hakkında doktor ve intern doktorların bilgi düzeyini araştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM Yüzyetmişyedi doktora sık kullanılan bazı radyo- lojik görüntüleme yöntemlerinde hastaların maruz kaldığı iyonizan radyasyon dozları soruldu. Doktor- lardan standart akciğer grafisine göre sık kullanılan bazı radyolojik tetkiklerin karşılıklarını bulmaları istenmiştir. Veriler, SPSS 10.0 istatistik paket prog- ramında ki-kare ve fisher’in kesin ki- kare testleri kullanılarak değerlendirildi. BULGULAR Doktorlar ve intern doktorların % 93.1’i (n: 156) soruları daha az radyasyon dozuna maruz kalındığı şeklinde yanıtlamışlardır. Doktorlar ve intern doktor- ların, iyonizan radyasyon içermeyen abdominal ult- rasonografi ve abdominal manyetik rezonans (MR) yöntemlerinde sırasıyla %4 (n: 7) ve %27.4 (n: 47) oranında radyasyona maruz kalındığını belirtmişler- dir. SONUÇ Bu araştırmada doktorlar ve intern doktorlar ger- çek radyasyon dozunu daha az olarak değerlen- dirmişlerdir. Bunun farkında olunmaması doktorlar tarafından gereğinden fazla tetkik istemeye neden olabilir. Bu nedenle tıp fakültelerinde sıkı bir rad- yasyon güvenliği eğitiminin gerekli olduğunu de- ğerlendirdik. Anahtar sözcükler: • iyonizan radyasyon • tıp eğitimi • radyolojik görüntüleme yöntemleri