Bartosz Brożek, Adam Olszewski KILKA UWAG O CUDACH Z PERSPEKTYWY LOGICZNEJ Problematyka cudu doczekała się niezwykle bogatej bibliografii. Nie jest naszym celem analiza tych prac, głównie dlatego, że rozmaite definicje cudów uzależnione są od przyjęcia określonej siatki pojęciowej, a w szczególności arystotelesowskiej ontologii. Stawiamy przed sobą cel znacznie mniej ambitny: przyjąwszy dwie różne eksplikacje pojęcia cudu, będziemy się zastanawiać, w jaki sposób wiedzę o wydarzeniach cudownych „wkomponować” można w naszą wiedzę o świecie. W szczególności, interesować nas będą mechanizmy logiczne, które obecne są w tym procesie. 1. Wprowadzenie Upraszczając nieco, można powiedzieć, że cuda stanowią takie wydarzenia, które są niezgodne z naturalnym biegiem natury (communum cursus naturae). Filozofowie średniowieczni twierdzili, iż należy odróżniać dwa porządki – tzw. ordo naturalis, porządek natury, który człowiek może w pełni poznać rozumowo, oraz ordo supranaturalis vel miraculis, który poznać można jedynie na drodze o objawienia. Z tej perspektywy cud, należący do porządku ponadnaturalnego, jest zdarzeniem, którego nie sposób wyjaśnić rozumowo. Z takim rozumieniem cudu wiąże się poważna kontrowersja. Należy bowiem zapytać, czy cud stanowi złamanie określonych zasad rządzących światem, czy też odczucie, że cuda łamią takie zasady, wynika jedynie z naszej ignorancji. Odpowiedź na to pytanie sprowadza się do rozstrzygnięcia statusu ordo naturalis i ordo supranaturalis: czy pojęcia te mają charakter ontologiczny, czy jedynie epistemologiczny. W pierwszym przypadku, ordo naturalis oznacza zbiór praw, wedle których skonstruowany jest świat, a w konsekwencji cud stanowi złamanie tych praw. W drugim – odróżnienie obu ordines jest równoważne odgraniczeniu tego, co potencjalnie możemy poznać rozumowo (ordo naturalis) od tego, co jest rozumowo niepoznawalne (ordo supranaturalis); w konsekwencji cud były wydarzeniem zgodnym z prawami rządzącymi światem, ale takimi prawami, które są dla nas niepoznawalne. Wypowiedzi Doktorów Kościoła w tej kwestii nie są jednoznaczne. Św. Tomasz pisze, z