Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri • Educational Sciences: Theory & Practice - 12(3) • Yaz/Summer • 1921-1950 © 2012 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb Nuri KARASAKALOĞLU a Adnan Menderes Üniversitesi Sınıf Öğretmeni Adaylarının Okuduğunu Anlama Stratejileri İle Öğrenme ve Ders Çalışma Stratejileri Arasındaki İlişki Öz Bu araştırma; sınıf öğretmeni adaylarının pragmatik ve analitik okuma stratejilerini kullanma düzeylerinin öğrenme ve ders çalışma stratejilerinin alt boyutları olan tutum, güdülenme, zaman kullanımı, kaygı, konsantrasyon, bilginin işlenmesi, ana fikirlerin seçimi, çalışma yardımcıları, kendi kendini test etme ve test stratejileri stratejilerinin üst ya da alt düzeyde olmasına göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Eldeki araştırma “ilişkisel tarama” modeline göre desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde okuyan öğrenciler; örneklemi- ni ise; Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği programında okuyan 159 birinci sınıf öğrencisi oluş- turmaktadır. Araştırmada, Taraban, Kerr ve Rynearson tarafından geliştirilen Üst Bilişsel Okuma Stratejileri Ölçeği (MRSQ, Metacognitive Reading Strategies Questionnaire) kullanılmıştır. Araştırmada ikinci araç olarak LASSI (The Learning and Study Strategies Inventory)- Öğrenme ve Ders Çalışmaları Stratejileri Envanteri (ÖDÇSE) kullanılmıştır. Sınıf öğretmeni adaylarının okuma stratejilerini belirlemek için yapılan tanımlayıcı istatistikler analitik okuma stratejileri için x=46.46, SS=15.68; pragmatik okuma stratejileri puanları x=18.03, SS=6.23 olarak bulunmuştur. Öğretmen adaylarının okuduğunu anlama stratejileri ile öğrenme ve ders çalışma stratejileri arasındaki ilişkinin belirlenmesinde ise; Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmış ve regresyon analizi yapılmıştır. Verilerin yorumlanmasında t testinde p=.05 anlamlılık düzeyi kabul edilirken; korelasyon hesap- lamalarında .05 ve .01 anlamlılık düzeyleri ile sonuçlar yorumlanmıştır. Sonuç olarak, Sınıf öğretmeni adaylarının analitik ve pragmatik stratejilerin her ikisini de orta düzeyin üstünde (analitik x=3,854; pragmatik x=3,6530, “sık sık kullanırım” düzeyinde) kullandıkları saptanmıştır. Pragmatik okuma stratejisi ile öğrenme ve ders çalışma stratejilerinin bazı alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğu görülmektedir. Sınıf öğretmeni adaylarının analitik okuma stratejilerini kullanma dü- zeyleri arttıkça okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeylerinin de arttığı söylenebilir. Ayrıca analitik okuma strate- jilerindeki değişkenlerin yaklaşık üçte ikisinden fazlasını (%67,8) tutum, pragmatik okuma stratejilerinin ise yaklaşık yarısını (%49,7) tutum ve çalışma yardımcıları açıklamaktadır. Bu bağlamda, okuma stratejilerini etkileyen en önemli öğrenme ve ders çalışma stratejilerinin tutum ve çalışma yardımcıları olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler Okuduğunu Anlama, Öğrenme, Ders Çalışma, Öğrenme Stratejisi, Öğretmen Adayı. Teknolojinin damgasını vurduğu çağımızda top- lumsal bir güç niteliğine bürünen okuma, bilgi ça- ğında bireysel ve toplumsal gelişim için büyük bir önem arz etmektedir Bu bağlamda, okuma ve oku- nandan anlam kurma becerilerini kazandırmak, in- sanın hayatını anlamlı hale getirmesine yapılan en büyük katkı olarak eğitim programlarında ve öğre- tim sürecinde yerini almıştır (Akyol, 2010). Okuma, sözcüklerin, duyu organları yoluyla algıla- nıp, anlamlandırılması, kavranması ve yorumlan- masına dayanan zihinsel bir etkinlik (Sever, 2004) olarak tanımlandığı gibi, “bir konuyu öğrenmek için, yazıya geçirilmiş bir metne bakarak bunu sessizce çözümleyip anlama ya da aynı zamanda seslere çevirme işlemi” olarak da ifade edilmek- tedir (Yıldız, 2006). Demirel’in tanımıyla okuma, “bilişsel davranışlarla psikomotor becerilerin ortak çalışmasıyla yazılı sembollerden anlam çıkarma et- kinliğidir” (Demirel, 2003). a Dr. Nuri KARASAKALOĞLU Türkçe Eğitimi alanında yardımcı doçenttir. Çalışma alanları arasında oku- ma ve okuduğunu anlama stratejileri, öğrenme ve ders çalışma stratejileri, okuma ilgi ve alışkanlıkla- rı, eleştirel okuma, Türkçe öğretiminde kullanılan yöntem ve teknikler, dinleme becerileri yer almak- tadır. İletişim: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, Merkez Kampüs, Kepez 09010 Aydın. Elektronik posta: nkarasakaloglu@adu.edu.tr Tel: +90 256 213 7432 Fax: +90 256 214 1061.