13 W: T. Gackowski (red.), Zawartość mediów czyli rozważania nad metodologia badań medioznawczych, Warszawa: Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 13-30. Robert Szwed )nstytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Instytut Dziennikarstwa KUL _______________________________________________ Nieswoistość analizy dyskursu w nauce o komunikacji. Dyskurs jako przedmiot i metoda badań Jeśliby sukces dyscypliny lub pola badawczego mierzyć liczbą otworzonych wydziałów lub instytutów, to synonimem takiego sukcesu byłaby komunikacja i dziennikarstwo. Niestety rozwojowi instytucjonalnemu nie zawsze towarzyszy refleksja nad przedmiotem i metodologią. Tak właśnie jest w przypadku nauki o komunikacji. W 1978 roku Joseph M. Foley określił mianem paradoksu sytuację w której coraz większa liczba akademików identyfikuje się z badaniami w obszarze, którego pole nie zostało należycie nakreślone 1 . W celu rozwiązania zaproponował kryteria, dzięki którym można odróżnić, wyodrębnić jedne dyscypliny spośród innych. Kluczowe, zdaniem Foleya, są: identyfikacja analityków z określonym polem badawczym, dobrze zdefiniowany zbiór problemów oraz metod badawczych, co do których w 1 J. M. Foley, Mass Communication Theory and Research: An Overview, W: Communication Yearbook 2, pod red. B. Rubena, New Brunswick 1978, s. 209-214. W nauce brak zdefiniowanego przedmiotu poznania nie jest czymś niezwykłym. Niemal 90 lat temu na konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Nauk Politycznych podjęto się analizy zjawiska opinii publicznej. Ostatecznie zrezygnowano z dyskusji nad jej istotą stwierdzając, że przedmiot badań z czasem sam się wyodrębni, a w obliczu konieczności analizy zachowań wyborczych najważniejsze jest skupienie wysiłków na określeniu metod badań opinii publicznej. Doprowadziło to do sytuacji w której metoda zdominowała przedmiot badań: do dzisiaj opinia publiczna jest rozumiana jako zsumowane, zagregowane społeczeństwo, czyli rezultat tego co mierzą sondaże opinii publicznej.