Çoklu Zekâ Kuramı: Tekli Zekâ Anlayıından Çoklu Zekâ Yaklaımına Multiple Intelligence Theory: From Unitary Intelligence Conception to Multiple Intelligence Approach Emet GÜREL * Merba TAT ** Özet Bu çalıma kapsamında, Howard Gardner tarafından ortaya atılan ve zekâ kavramına yeni bir bakı açısı getiren Çoklu Zekâ Kuramı” konu edilmektedir. Bu dorultuda öncelikli olarak insan beyni üzerinde durulmaktadır. Zekâ kavramının detaylandırılmasının ardından, zekânın temelleri mercek altına alınmakta ve zekâ kuramlarının tarihsel geliimi tekil zekâ kuramından çoklu zekâ kuramına dönüüm balamında incelenmektedir. Çalıma, çoklu zekâ türlerinin örneklendirilerek açıklanması ve çoklu zekâ ilkelerinin konu edilmesi ile son bulmaktadır. Anahtar Kelimeler: insan beyni, zekâ, tekli zekâ anlayıı, IQ, Howard Gardner, çoklu zekâ kuramı Abstract In the content of this study, the subject of “Multiple Intelligences” by Howard Gardner that brings a new perspective on the concept of intelligence/s is discussed. Thus, the primary emphasis is on the human brain. After approaching the intelligence concept, the basis of intelligence is taken into consideration and the historical development of the intelligence theories is investigated according to the transformation from the singular intelligence to multiple intelligences. This study explains the types of multiple intelligences by providing examples and outcomes within the scope of the investigation on the multiple intelligence principles. Key Words: human brain, intelligence, unitary intelligence approach, IQ, Howard Gardner, multiple intelligence theory 1. Giri Zihnin örenme, örenilenlerden yararlanabilme, yeni durumlara uyarlanabilme ve yeni çözüm yolları bulabilme yetenei olarak tanımlanabilen zekâ; tarih boyunca farklı yaklaımlarla deerlendirilmitir. Geleneksel zekâ anlayıının, insan beyninin sınırlarını daraltan ve insanın sahip olduu geni bilisel potansiyeli yadsıyan bir nitelie sahip olduunu söylemek mümkündür. Çacıl zekâ anlayıı ise, zekânın pek çok özellii ve yaam etkinliini kapsayan geni bir kavram olduu düüncesini temel almaktadır. Bu kapsamda, Howard Gardner tarafından ortaya atılan ve zekâ kavramına farklı bir bakı açısı getiren ‘Çoklu Zekâ Kuramı’; zekânın sözel ve matematiksel yeteneklerin ötesinde bir anlam ifade ettiini savunmaktadır. Buna göre yaamın çeitli alanlarında varlık gösteren deiik yetenekler üzerinden ifade bulabilen zekâ, çoklu bir yapı sergilemekte ve geleneksel zekâ anlayıı temelinde gelitirilen zekâ testleriyle ölçülemeyecek bir nitelik arz etmektedir. Her bireyin dokuz temel zekâdan oluan bir zekâ bileimine sahip olduunun altını çizen kuram; her biri eit önemde olan bu zekâ türlerinin bireylerarası daılımının, baskınlıının ve gelitirilebilirliinin bireylerarası yetenek ile baarı farklılıklarını açıkladıını ileri sürmektedir. Gardner, bireylerin düünme ve örenme süreçleriyle baskın zekâ/zekâları arasında iliki olduunu, bu anlamda bireyin zekâ alanının örenme biçimini etkilediini ve birey için baskın zekâsı dorultusunda etkili örenme stratejilerinin gelitirilebileceini savunmaktadır. Bu noktada, IQ testleri zihinsel ve yeteneksel geliim için çözüm önerileri sunmaksızın bireyleri aldıkları zekâ puanına göre kategorize ederken, Çoklu Zekâ Kuramı uyarınca gelitirilen testlerle bireyde güçlü ve zayıf zekâlarına ilikin farkındalık yaratılarak kiisel geliim için özel çözümler gelitirilebilmektedir. Çoklu Zekâ Kuramı, kiinin kendi zekâsını tanıması ve gelitirmesine olanak tanıyan çözüme dönük bu yanıyla, zekânın sabit olduu ve yaam boyunca deimeyecei iddiasında olan klasik IQ Yaklaımı’ndan farkını ortaya koymaktadır. * Doç. Dr. Ege Üniversitesi letiim Fakültesi Halkla likiler ve Tanıtım Bölümü, E.Ü. Kampüsü 35100 Bornova / zmir. Tel: 0 232 - 388 40 00 Dahili: 1564, Faks: 0 232 - 388 67 58, E-posta: emet.gurel@ege.edu.tr. ** Ör. Gör. Dr. Yaar Üniversitesi Meslek Yüksekokulu, Halkla likiler ve Tanıtım Programı, Üniversite Caddesi Aaçlı Yol No: 35-37 Selçuk Yaar Kampüsü , Bornova / zmir. Tel: 0 232 411 53 35, Faks: 0 232 411 50 20, E-Posta: merba.tat@yasar.edu.tr.