FİZİK ÖĞRETİMİNDE ENERJİ KONUSUNDA GELİŞTİRİLEN ÇALIŞMA YAPRAKLARININ UYGULANMASI Şengül KURT, Ali Rıza AKDENİZ KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi, OFMAE Bölümü, Fizik Eğitimi A.B.D., TRABZON ÖZET: Bu çalışmada, çağın hedeflediği araştırmacı ve problem çözücü bireyler yetiştirebilmek için lise 2.sınıf düzeyinde enerji konusunda bütünleştirici öğrenme kuramına uygun geliştirilen çalışma yapraklarının uygulama sürecini gözlemler, öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda değerlendirmek amaçlanmaktadır. Bu amaçla daha önce geliştirilmiş olan çalışma yaprakları 2002 bahar yarıyılında Trabzon’daki bir Anadolu Lisesinde 23 kişilik bir sınıfta 3 haftada, grup ve bireysel çalışma yöntemleri kullanılarak uygulanmıştır. Uygulama tamamlandıktan sonra ders öğretmeni ile yarı yapılandırılmış mülakat ve rasgele seçilen on yedi öğrenci ile grup mülakatları yapılmıştır. Ders sürecinin gözlenerek analizi, öğrencilerle ve öğretmenle yapılan mülakatlardan elde edilen bulgular ve tamamlanan çalışma yapraklarının doküman analiz yöntemi ile incelenmesi sonucu, çalışma yapraklarının fiziğe olan ilgiyi artırdığı, sınıfı organize etmede etkili olduğu ve öğrencilerin kendi öğrenmelerinden sorumlu olmalarını sağladığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin çalışma yapraklarını farklı sınıf ortamlarını ve öğrenci gruplarını göz önüne alarak hazırlaması gerektiği önerileri ile çalışma tamamlanmıştır. 1. GİRİŞ Dünyadaki bilgi ve teknoloji yarışında ülkemizin de yerini alabilmesi için fen bilimlerine gereken önemin verilmesi, dolayısıyla araştırmacı ve problem çözücü bireyler yetiştirilmesi gerektiği belirtilmektedir (Kaptan, 1999). Bu sorumluluğu üstlenen öğretmenler uygun öğretim yöntem ve tekniklerini seçmelidirler (Çepni, Ayas, Johnson ve Turgut, 1997). Bununla birlikte, deneyimli öğretmenlerin daha kalıcı öğrenmenin gerçekleştirilebilmesi için faydalı bulunan çağdaş öğretim yöntemleri yerine geleneksel yöntemleri tercih ettikleri ifade edilmektedir (Saka ve Akdeniz, 2001). Bu bağlamda, bireyin kendi bilgisini kendisinin kurarak daha iyi öğrendiği bütünleştirici öğrenme kuramına uygun yöntemlerin öğretim ortamlarında uygulanmasının zorunlu hale geldiği ifade edilmektedir (Capel, Leask ve Turner, 1998). Bütünleştirici öğrenme kuramına uygun yapılan bir öğretimde sonuçtan çok öğrencinin yaşadığı öğrenme süreci önemli olduğundan öğretmenin, öğrencileri gözlemleri yoluyla değerlendirdiği belirtilmektedir. Ayrıca, bütünleştirici öğrenme ortamlarında öğrencilerin grup halinde çalışarak fikirlerini tartıştıkları vurgulanmaktadır (Brooks ve Brooks, 1999). Yapılan grup çalışmaları ile başarı oranının yükseldiği ve derse istekli olarak katılımların arttığı ifade edilmektedir (Nakiboğlu, 1999). Bütünleştirici öğrenme kuramına uygun etkinliklerin yürütülmesinde öğrencilerin kontrolünün sağlanabilmesi, kişisel görüşlerinin tespit edilebilmesi ve en önemlisi onlarla yeterli iletişime girilebilmesi gerekmektedir. Bu bakımdan öğrenme amaçlarını gerçekleştirebilmenin yollarından biri de öğrenci çalışma yapraklarını geliştirip uygulamaktır (Proctor, Entwistle, Judge ve McKenzie- Murdoch, 1997). Bununla birlikte öğretmenler, öğrenciyi fazla zorlamayan basit araç-gereçlerle yapılabilecek deneyleri içeren çalışma yapraklarını öğrenmenin kalıcılığı açısından faydalı görmektedir. Bu nedenle bütünleştirici öğrenme kuramına uygun çalışma yapraklarının fiziğin bütün konularında hazırlanıp uygulanması gerektiği önerilmektedir (Yiğit, Akdeniz ve Kurt, 2001). Ayrıca, çağdaş öğretim yöntemlerine göre materyal geliştirme çalışmalarında konu bazında veya bir yönteme dayalı olarak geliştirilmesinin daha istenilir sonuçlar vereceği savunulmaktadır (Saka, 2001). Bu çalışmada, enerji konusunda bütünleştirici öğrenme kuramına uygun geliştirilen çalışma yapraklarının fizik derslerinde uygulanabilirliğini değerlendirilmiştir. 2. YÖNTEM Özel durum yaklaşımı ile yürütülen bu araştırmada bulguları elde etmek için mülakat ve gözlem metotları kullanılmıştır. Kurt’un (2002) enerji ünitesinin iş, güç, iş-enerji teoremi, enerji dönüşümü ve yayın potansiyel enerjisi konularında geliştirdiği “İş Ne Zaman Ne Kadar Yapılır?”, “Göster Gücünü”, “Enerjine Göre İş Yap”, “Enerjini Dönüştür” ve “Yayın Potansiyel Enerjisi” isimli çalışma yaprakları aşağıdaki basamaklar takip edilerek uygulanmıştır. 1. Trabzon’daki bir Anadolu Lisesi’nde 23 kişilik bir sınıf belirlenmiştir. 2. Öğrenciler ve ders öğretmeni çalışma yaprakları ile derslerin nasıl yürütüleceği konusunda bilgilendirildikten sonra laboratuarda 4 ve 5 kişilik beş grup oluşturulmuştur. 3. Dersler araştırmacı ve öğretmenin karşılıklı işbirliği içinde yürütülmüştür.