Ço¤ulculuk ve Meﬂruiyet Krizi Özet: Yaz›n›n amac› Bat›l› modernlikte içkin meﬂruiyet kri- zi aç›s›ndan ça¤›m›zdaki plüralizmin dinamiklerini ve mukadderat›n› sorgulamakt›r. Öncelikle farkl› tür- leri olan ço¤ulculu¤un özünde meﬂruiyet krizine iliﬂ- kin bir olgu oldu¤u tespit edilmiﬂ ve bunun modern dünyaya özgü bir ﬂey olmad›¤› vurgulanarak gelenek- sel ve modern ço¤ulculuklar aras›ndaki fark ele al›n- m›ﬂt›r. ‹slâm ve Osmanl› örneklerinde monizm ile di- yalektik bir iliﬂki içinde ﬂekillenen ve bireylere, birbir- lerini tamamlay›c› tikel ve evrensel kimlikler verebilen geleneksel ço¤ulculu¤un, modern dikotomik ço¤ulcu- luktan fark› belirtilerek bunun ulus devletler sonras› dönemde tekrar gerçekleﬂme ﬂans›n›n olup olmad›¤› tart›ﬂ›lm›ﬂt›r. Bu ba¤lamda Bat› ile Bat› d›ﬂ› dünya- daki meﬂruiyet krizinin farkl› dinamikleri ve baﬂl›ca "meﬂruiyet ve yasall›k" ile "özel ve kamusal" alanlar aras›ndaki ay›r›m ile karakterize ortak tezahürleri be- lirlendikten sonra aile hukuku örne¤inde analiz edil- miﬂtir. Meﬂruiyet krizinin kökenlerine inmeden sadece sonuçlar›na, kültürel farkl›l›k olgusuna ço¤ulculuk ekseninde çözümler üretmenin, palyatif, ideolojik bir tav›rdan öteye geçemeyece¤i sonucuna var›lm›ﬂt›r. At›f: Gencer B. (2004). Ço¤ulculuk ve meﬂruiyet krizi. Sivil Toplum, 2 (5), s.7-18 Bedri Gencer, Yard. Doç. Dr. Kocaeli Üniversitesi, ‹‹BF,Uluslararas› ‹liﬂkiler Bölümü • e-posta: bgencer@kou.edu.tr • Adres: Kocaeli Üniversitesi, ‹‹BF, Uluslararas› ‹liﬂkiler Bölümü Hereke-‹zmit Yay›nlar›ndan Seçmeler: Tercüme Tekni¤i, ‹lim ve Sanat, 5, 95-97 (Ocak- ﬁubat 1986). ! On Dokuzuncu As›rda Medeniyetlerin Kutuplaﬂmas›, Akademik Araﬂt›rmalar Dergisi, 3, 65-84 (1999/2000). ! Türkiye’de Laikli¤in Tarihi Dinamikleri, Toplum ve Bilim, 84, 151-171 (2000). ! Osmanl› Siyasi Felsefe ve Rejimi: Kuruluﬂun 700. Y›ldönümü Münasebetiyle Bir ‹cmal, Akademik Araﬂt›rmalar Dergisi, 4-5, 103-154 (2000). ! Türk Siyasal Kültürü ve Ahmed Cevdet Paﬂa, Uluda¤ Üniversitesi ‹ktisadi ve ‹dari Bilimler Fakültesi Dergisi, XXI/2, 217-238 (Aral›k 2002). ! Osmanl›da Meﬂruiyet Tabakalaﬂmas›n›n Oluﬂumu, ‹stanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi , 30, (Mart 2004). ! The Rise of Public Opinion in the Ottoman Empire(1839-1909),” New Perspectives on Turkey, 30, 5-39 (Spring 2004). Ço¤ulculuk, karakteristik özelli¤i parçalanma olan mo- dernli¤in ve onun düﬂünce yap›s› modernizmin ç›kmaz›n› yans›tan anahtar bir kavramd›r. Yaﬂad›¤›m›z dünya sadece ço¤ulculukla de¤il, ayn› zamanda ço¤ulculuklar›n ço¤ulu y- la ( the plurality of pluralisms) karakterize (Pace ve di¤erleri 2001: 39-48) edilmeli. Siyasî, ahlakî, etnik, legal, kültürel vs. ço¤ulculuklar hakk›nda giderek büyüyen literatür, olgu- nun özüne inme ihtiyac›n› daha da acil k›l›yor. 1 Dikkat edilmesi gereken nokta, kavram›n, hem ço¤ulluk ( plurality) anlam›nda tasvirî, hem de ço¤ulculuk (pluralism) anlam›n- da normatif bir içerik taﬂ›mas›d›r. Yani bu, bir yandan özellikle modernden postmodern dünyaya do¤ru dönüﬂüm sürecinde belirginleﬂen bir olguya iﬂaret ederken, öte yan- dan bu dönüﬂümün almas› gereken belli bir yön hakk›nda benimsenen normatif bir tavra da at›f yapmaktad›r. Dolay›s›yla bugün için alel›tlak plüralizmden yana veya karﬂ›s›nda olmak gibi bir tavr›n fazla anlam› yoktur. Yap›l- mas› gereken öncelikle temel sorular› ç›kararak ve bunlar sayesinde olay› çözümleyerek insanl›¤›n önündeki seçe- nekleri belirlemektir. Ço¤ulculu¤un asl›, yani bu ço¤ul ço- ¤ulculuk olgusunun özünde yatan nedir? Ço¤ulluk, modern dünyaya özgü, biricik bir olgu mudur? Geleneksel ile mo- dern türleri aras›ndaki farklar nelerdir? Geleneksel plüraliz- min ulus devletleri sonras› dönemde tekrar gerçekleﬂme ﬂans› var m›d›r? Bat› ile Bat› d›ﬂ› dünyadaki meﬂruiyet kri- zinin farkl› dinamikleri ve ortak tezahürleri nelerdir? Meﬂ- ruiyet krizinin kökenlerine inmeden sadece sonuçlar›na, 1 Madsen ve Strong (2003) bu konuda, farkl› dinler ad›na araﬂt›rmac›lar›n katk›s›yla haz›rlanan son ve kapsaml› incelemelerden biri. Burada “‹slam ve Ahlakî Ço¤ulculuk” bölümünü yazan Dale F. Eickelman, Türkiye’den Bediüzzaman ve Nurculuk hareketine de bu ba¤lamda geniﬂçe yer ay›rmaktad›r.