TÜRKİYE’DEKİ E-DEVLET ARAŞTIRMA VE UYGULAMALARININ ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRMESİ VE ÖNERİLER Mete YILDIZ * Rabia KARAKAYA POLAT ** Özet Bu bölümde Türkiye’de merkezi yönetim ve yerel yönetimler düzeylerindeki e-Devlet uygulamalarının ve e- Devlet araştırmalarının genel ve eleştirel bir değerlendirmesi yapılmaktadır. Bu amaçla, e-Devlet uygulamaları ve araştırmaları kapsam, kuram ve yöntem açılarından ele alınmış; bu boyutlarda araştırma ve uygulamadaki aksaklıkların giderilip geliştirilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: E-Devlet, Türkiye, Eleştiri, Uygulama, Araştırma, Öneri. A. GİRİŞ Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) ana başlığı altında toplayabileceğimiz İnternet üzerinden bilgi, belge, görüntü ve ses iletimi, yönetim ve coğrafi bilgi sistemleri, eğitim, sağlık, maliye, güvenlik, nüfus idaresi gibi çeşitli alanlardaki birbirleriyle bağlantılı veri tabanları ve cep telefonu, el bilgisayarı gibi mobil teknolojiler ile bu teknolojilerin altyapıları, giderek hayatın diğer alanlarının olduğu gibi yönetim sisteminin de önemli bileşenleri arasına girmektedirler. Günümüzde bu bileşenlerin arasına sosyal medya araçları da girmiştir. Dünyadaki bilgi ve iletişim hızından yazılı ve görsel basın yoluyla haberdar olan vatandaşlar ve özel sektör kuruluşları, gerek merkezi hükümetten, gerekse yerel yönetimlerden hem bu teknolojilerin altyapılarını kurmalarını ve geliştirmelerini, hem de bu teknolojilerden yararlanarak elektronik ortamda kamusal bilgi ve hizmetler sunmalarını beklemektedirler. Bu beklentiye meşruiyet kazandıran iddialar da, yönetimde teknoloji kullanımının kaynak tasarrufu sağladığı, yönetimde şeffaflığı ve hesap verebilirliği teşvik ettiği, yönetim birimlerinin kendi aralarındaki eşgüdümü kolaylaştırdığı ve yönetime duyulan güveni arttırdığıdır (Balcı, 2008; Chadwick, 2003; Pratchett, 1999; Silcock, 2001; Yıldız, 2003). Teknolojik ilerleme e-Devleti mümkün kılan bir gerçek olsa da, e-Devleti sadece teknolojik olanakların kullanımı olarak görmek yerine aynı zamanda, ve belki de daha çok, insan kaynaklarının, iş süreçlerinin ve kamu hizmeti anlayışının değişmesini de içeren bir zihniyet değişimi olarak görmek gerekir. Teknoloji ile donanmış ama vatandaşa ve hizmet verdiği diğer toplumsal aktörlere bakışını değiştirmemiş bir devlet ve kamu görevlileri, aslında e-Devletin temsil ettiği zihniyet değişimini, örneğin vatandaş-odaklılığı, tam anlamıyla kavrayamamış demektir. * Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü. ** Doç. Dr., Işık Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü.