Murat TOSUN ve Ark. APOPTOZSN MORFOLOJK BULGULARININ KLASK HSTOLOJK BOYAMA METODU LE GÖSTERM lk olarak 1970 yılında Kerr ve arkadaları tarafından hücrenin fizyolojik ölümü olarak tanımlanan apoptozis, organizma içinde gerek doum öncesi ve gerekse doum sonrası dönemde yapısal anlamda çok önemli deiik- liklerin ortaya çıkması için gerekli bir süreçtir. Nitekim embriyonik dönemde preimplantasyon, implantasyon dönemlerinde ve organogenezisin tüm basamaklarında apoptozis oldukça yaygın olarak gözlenebilmektedir (1-4). Organogenezis döneminde görülen apoptozise örnek olarak Müllerian ve Wolffian kanalların gerilemesi, parmak arası perdelerin yok olması ve kalp gibi lümene sahip organların lümenlerinin oluması verilebilir (3,4). Doum sonrasından ölüme dek olan dönemde ise immün korunma mekanizmalarının ileyii, vücudun hücre sayısının dengede tutulması, malignitelere karı koruyucu etki oluturulması gibi birçok önemli mekanizmanın ileyiinde apoptozis çok önemli bir görev üstlenmektedir (5). Dolayısıyla tüm bu geliimlerin izlenmesi ve geliim sırasında meydana gelen aksaklıkların ortaya konması için organizma içinde apoptozisin varlıının ve derecesinin ortaya konması gerekmektedir. Günümüzde bu amaçla birçok metot uygulanmaktadır. Bu metotlar içinde en yaygın olarak kullanılanları immunohistokimyasal metotlar ve Hematoksilin-Eosin boyamadır. mmunohistokimyasal metotlar uygulanması suretiyle apoptotik sürecin geliiminde etkin oldukları bilinen bcl-2, p53, caspase’lar gibi daha birçok proteinin doku örneklerindeki varlıkları tespit edilmek suretiyle apoptozise giden hücreler kolaylıkla ve rakamsal deerlerle elde edilebilmektedir. Hematoksilin-Eosin boyama metodu ise birçok rutin histopatoloji laboratuvarında deiik deerlendirmelerde fikir sahibi olmak amacıyla kullanılmaktadır. Örnein Apoptozisin Morfolojik Bulgularının Klasik Histolojik Boyama Metodu le Gösterimi EXPLANATION OF THE MORPHOLOGICAL FEATURES OF APOPTOSIS STAINED WITH CLASSICAL HISTOCHEMICAL METHOD Murat TOSUN*, Serpil KALKAN**, Hasan CÜCE** * Dr., Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji Embriyoloji AD, ** Prof.Dr., Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji Embriyoloji AD, KONYA Özet Amaç: Biz bu çalımada apoptotik sürecin ısı ile uyarılmı olduu kan dokusunda tespit edilen lökositlerdeki apoptozisin morfolojik özelliklerini, klasik bir histokimyasal boyama metodu ile boyamak suretiyle açıklamayı amaçladık. Materyel ve Metod: Anti-koagülanlı tüpe alınan kan örnekleri 43 o C’ye dek ısıtıldı ve temiz lamlara yayılarak Hematoksilin- Eosin ile boyanıp ıık mikroskobunda incelendi. Bulgular: Isının uygulanmaya baladıı ilk yarım saatlik sürede hücre konturlarında ime ve ekil bozukluu dikkati çekerken; 1 saat ve sonrası dönemde apoptotik cisimlerin ortaya çıktıı tespit edildi. Tartıma: Apoptotik hücrelerin tanınması amacıyla içinde klasik histokimya, immunohistokimya, Flow cytometry gibi deiik metodların da olduu birçok teknik mevcuttur. Klasik histokimya bu metotlar içinde en ucuz ve kullanımı kolay olması nedeniyle dikkati çekmektedir. Ancak spesifitesinin dier metotlara göre az olması ve deneyim gerektirmesi nedeniyle ancak rutin çalımalarda tercih edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Apoptozis, Fizyolojik hücre ölümü, Histokimya, Hematoksilen-Eosin T Klin Tıp Bilimleri 2002, 22:258-261 Summary Purpose: Our aim of study is to explain the morphological features of apoptosis at leucocytes, stimulated by heat and stained with classical histochemical staining method. Materials and Methods: Blood samples, smeared on clear slides, were heated to 43 o C, stained with Hematoxylin-Eosin and evaluated under light microscope. Results: After beginning to heat, during first 30 minutes we had determined cellular membrane abnormalities and swelling. 1 hour later apoptotic bodies was appeared in the cytoplasm. Conclusion: So many methods including classical histochemistry, immunohistochemistry, flow cytometry etc., were developed by scientists to identify apoptosis in tissues. However, classical histochemistry is useful because of inexpensiveness and practical. But, this method is preferred only rutin laboratory studies because of low sensitivity and also it needs to experienced person. Key Words: Apoptosis, Physiological cell death, Histochemistry, Hematoxylin-Eosin T Klin J Med Sci 2002, 22:258-261 258 T Klin Tıp Bilimleri 2002, 22