Remedium zwane „affordance” 320 Złożoność – emergencja – poznanie ekologiczne Maciej Dombrowski Zakład Ontologii i Teorii Poznania, Uniwersytet Wrocławski maciej.dombrow[]gmail.com Przyjęto 15 kwietnia 2012; zaakceptowano 20 czerwca 2012; opublikowano online 31 grudnia 2012. Abstrakt Artykuł jest próbą dokonania przeglądu kilku zagadnień związanych z paradygmatem złożoności i jego implikacji dla badań nad poznaniem, szczególnie w ramach tzw. po- dejścia ekologicznego. Stawiam kilka tez – m.in. dotyczących dwóch sprzecznych ten- dencji w ramach dominującej metodologii (tendencja do poszukiwania prostoty i coraz większy nacisk na dostrzeganie złożoności) oraz konsekwencji ontologicznych zary- sowanego obrazu (emergencja ontologiczna i procesualny emergentyzm). Słowa kluczowe: złożoność; poznanie ekologiczne; emergencja; afordancji; procesu- alizm. Artykuł jest próbą dokonania przeglądu kilku zagadnień związanych z paradygmatem złożoności i jego implikacji dla badań nad poznaniem, szczególnie w ramach tzw. po- dejścia ekologicznego. Stawiam kilka tez – m.in. dotyczących dwóch sprzecznych ten- dencji w ramach dominującej metodologii (skłonność do poszukiwania prostoty i co- raz większy nacisk na dostrzeganie złożoności) oraz konsekwencji ontologicznych zarysowanego obrazu (emergencja ontologiczna i procesualny emergentyzm). Rozpo- czynam rozważania od przedstawienia problemów związanych z rozróżnieniem or- ganizm – maszyna, zastanawiam się dalej, na ile tzw. automaty komórkowe mogą po- móc w badaniach nad życiem, poruszam w tym kontekście problem emergencji i na tym tle proponuję kilka uwag odnośnie do ekologicznego podejścia do poznania w kontekście teorii układów złożonych. Następnie przywołuję szereg proble- mów/wątpliwości, które nasuwają się komentatorom wspomnianego programu ba- dawczego. Ostatnie partie tekstu poświęcone zostały sformułowaniu ogólnych wnio- sków filozoficznych, związanych z podejściem, które można by określić jako procesu- alny emergentyzm. Poniższe rozważania są jedynie zarysowaniem pola badawczego i nie roszczą sobie pretensji do wyczerpania tematu w przypadku żadnego z porusza- nych zagadnień. Większość komentarzy została oparta na materiałach zawartych w specjalnym bloku tekstów poświęconych omawianym kwestiom, który został opu-