Neuroantropologiczne ujęcie związków pomiędzy mózgiem, działaniem i kulturą [...] Przemysław Zonik Neuroantropologiczne ujęcie związków pomiędzy mózgiem, działaniem i kulturą na przykładzie percepcji 1. Wstęp Poniższy tekst ma dwa cele. Pierwszym i głównym jest pokaza- nie związków pomiędzy podstawowymi kategoriami teoretycz- nymi neuroantropologicznego programu badawczego. Drugi cel to zarysowanie szeregu konsekwencji ilozoicznych możliwych do przyjęcia w oparciu o wspomniane rozważania. Realizacja pierwszego celu polega na oparciu mojej wersji neuroantropo- logicznego programu o teorię umysłu i kultury F. A. Hayeka 1 . Chciałbym zaznaczyć, że z teorii austriackiego uczonego korzy- stam nie na zasadzie wiernego odwzorowania jego myśli, ale w sposób twórczy, adaptując często prawie gotowe rozwiązania do wyników badań współczesnych nauk 2 . Realizacja drugiego 1. Mimo że neuroantropologia jest młodym nurtem badawczym, można wskazać kilka różnych programów badawczych funkcjonujących w jej ramach. Najstarszym z nich jest strukturalizm biogenetyczny zaproponowany przez Charlesa Laughlina i Eugene’a G. d’Aquilego w połowie lat 70. XX wieku i roz- wijany do dziś. 2. Hayeka należy uznać za prekursora neuroantropologii. Mimo że nie określał się on tym mianem, to w jego rozległym dorobku istotną rolę odgry- wają zagadnienia dotyczące związków pomiędzy umysłem a kulturą. Szcze- gólnego podkreślenia wymaga fakt antycypowania przez Hayeka – kluczowej dla neuroantropologii – koncepcji ucieleśnienia, co czyni go, obok twórcy biose- miotyki Jakoba von Uexkülla (1864–1944), autentycznym prekursorem tej idei. Za kanoniczny wykład teorii ucieleśnienia uznaje się często pracę George’a La- kofa i Marka Johnsona Metaphors we live by (Metafory w naszym życiu, przeł. T. P. Krzeszowski, Warszawa 1988 [1980]). W dziele tym autorzy przedstawili wizję, w myśl której abstrakcyjne pojęcia języka naturalnego ugruntowane są w schemacie ciała (ew. mają swoje źródło w aktywności cielesnej). Blisko dwa-