                   © Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara 2009. 1453’TEN ÖNCE İSTANBUL’DA TÜRK VARLIĞI Hayrettin İhsan ERKOÇ Hacettepe Üniversitesi Özet: 377’de İstanbul önlerine gelen, 6. yüzyılda kente yerleşmeye başlayan, burada askerlik, esirlik, misafirlik, ticaret, eğitim, sığınma, siyasî rehin olmak, siyasî evlilik ve kolonizatörlük için kısa ya da uzun süreli kalan Türkler Hunlardan, Bulgarlardan, Avarlardan, Göktürklerden, Hazarlardan, Peçeneklerden, Oğuzlardan, Kıpçaklardan, Selçuklulardan, Osmanlılardan ve muhtemelen Karluklardan oluşmuştur. Fetih sonrasında kentin Türkleştirilmesine katkıda bulunabilecek ciddî bir Türk nüfus 1453’te varolamamışsa da İstanbul, içinde 6. yüzyıldan itibaren neredeyse her yüzyıl yaşayan Türklerin iyi bildiği ve yabancı olmadığı bir kent olmuştur. Anahtar Kelimeler: İstanbul, Türkler, Bizans, Roma, Türk Varlığı, Paralı Asker, Sığınmacı, Esaret Turkic Presence in Constantinople Before 1453 Abstract: The Turks who came to Constantinople in 377, and started settling in the city in the 6th century, stayed there for short or long periods for different reasons; military purposes, marriage, captivity, visit, trade, education, political asylum, etc. These people were mainly composed of Khuns, Bulgars, Avars, Gokturks, Khazars, Pechenegs, Oghuz, Qypchaqs, Seljuks, Ottomans and perhaps Qarluqs. Even though there was no considerable number of Turkish population in 1453 to help Turkify the city after the Conquest, the point is that, starting with the 6th century, Constantinople had already been a well-known, familiar city for the Turks. Keywords: Constantinople, Turks, Byzantium, Rome, Turkic Presence, Mercenary, Asylum Seeker, Captivity Giri: Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin en kalabalık kenti olup corafî konumuyla da dikkat çeken stanbul, daha önce Osmanlı ve Roma (Bizans) imparatorluklarına bakentlik yapmı önemli bir ehirdir. 1453’teki Osmanlı fethinden sonra stanbul, bugüne kadar 1918-1923 arasındaki kısa dönem dıında hemen hemen her zaman Türk hâkimiyetinde kalmıtır. Ancak Türklerin Osmanlı fethinden önce de stanbul’da, daha dorusu bugün “Tarihî Yarımada” olarak adlandırılan gerçek stanbul ehrinde bulunduklarına, burada yaadıklarına ilikin tarihî kaynaklarda kayıtlar bulunmaktadır. Bu bilgilere çeitli aratırmalarda yer verilmi olmasına karılık bunların hepsini toplayan bir aratırmaya rastlanılmamıtır. Bu çalımada Roma mparatorluu’nun “Bizans” denilen döneminde 1 stanbul’a yerleen ve burada yaayan Türkler incelenecek, Osmanlı 1 Roma mparatorluu, bilindii gibi 395’te kesin olarak Dou ve Batı imparatorlukları olarak ikiye ayrılmıtır. 476’da Batı Roma mparatorluu yıkıldıktan sonra geriye bir tek stanbul (o dönemde Latince Constantinopolis, Yunanca Knstantinoupolis ) merkezli Dou Roma mparatorluu kalmıtır. Bu durumda, 476’dan sonra Batı Roma kalmadıı için, 476 sonrası için Dou Roma terimini