Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi 4;1Ϳ: 47-59, 2013 (Journal of Anatolian Natural Sciences) - 47 - Araştırŵa Makalesi CBS Kullanılarak (atay İli (eyelan Duyarlılık Analizi Eŵre ÖZŞAHİN Mustafa Keŵal ÜŶiversitesi, FeŶ-Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölüŵü, ϯϭϬϰϬ, AŶtakya, Hatay, Türkiye ____________________________________________________________________________________________ Özet: İŶsaŶlarıŶ doğal çeǀre ǀe ekoŶoŵik aktiǀiteler içiŶ eŶ ďüLJük risk faktörleriŶdeŶ ďiri olarak değerleŶdirileŶ doğa olaLJlarıŶdan heLJelaŶlar, ŶedeŶ oldukları ĐaŶ kaLJıplarıŶıŶ ǀe ekoŶoŵik zararlarıŶ LJaŶı sıra LJerleşiŵ alaŶlarıŶa zarar ǀerŵekte, tarıŵ ǀe orŵaŶ alaŶları ile su kaLJŶakları üzeriŶde oluŵsuz etkiler ďırakŵaktadır. Bu çalışŵada TürkiLJe’de ϭϵϳϬ-ϮϬϭϮ LJılları arasıŶda ŵeLJdaŶa gelŵiş ϵϴϳ heLJelaŶ olaLJı içerisiŶde ϳ olaLJla ϯϵ’uŶĐu sırada LJer alaŶ HataLJ iliŶde kütle hareketleri duLJarlılık aŶalizi LJapılŵıştır. BöLJleĐe il geŶeliŶde kütle hareketi riski olaŶ sahalar haritalaŶŵıştır. Çalışŵa aŵaĐı kapsaŵıŶda HataLJ’da kütle hareketleriŶiŶ oluşuŵ ŶedeŶleri Ŷelerdir? İlgili ŶedeŶlere ďağlı olarak ďu hareketler Ŷasıl ďir dağılış gösterir? Bu kapsaŵda LJapılŵası gerekeŶler Ŷelerdir? giďi araştırŵa soruları LJaŶıtlaŶŵaLJa çalışŵıştır. Çalışŵada, Coğrafi Bilgi “isteŵleri ;CB“Ϳ destekli Mora ǀe VahrsoŶ ;ϭϵϵϰͿ tarafıŶdaŶ geliştirileŶ heLJelaŶ duLJarlılık ŵodeli kullaŶılŵıştır. ModeliŶ uLJgulaŶŵa aşaŵasıŶda heLJelaŶa etkisi olduğu düşüŶüleŶ seďep ǀe tetikleLJiĐi faktörleriŶ LJer aldığı forŵül içeriği takip edilŵiştir. Faktör haritalarıŶ hazırlaŶŵasıŶda Harita Genel KoŵutaŶlığı ;HGKͿ tarafıŶdaŶ hazırlaŶaŶ ϭ/Ϯϱ.ϬϬϬ ölçekli topografLJa haritalarıŶdaŶ ǀe çeşitli ölçeklerde hazırlaŶŵış jeoloji, toprak Ŷeŵlilik iŶdeksi ǀe diri faLJ haritalarıŶdaŶ LJararlaŶılŵıştır. ALJrıĐa ϭϵϳϬ-ϮϬϭϮ LJılları arasıŶdaki zaŵaŶ diliŵiŶi kapsaLJaŶ Meteroloji ďülteŶleriŶdeŶ de istifade edilŵiştir. ÇalışŵaŶıŶ haritalaŵa aşaŵası, Coğrafi Bilgi “isteŵleri ;CB“Ϳ LJazılıŵlarıŶdaŶ ďiri olaŶ ArĐGI“/ArĐMap ϭϬ paket prograŵı kullaŶılarak taŵaŵlaŶŵıştır. KullaŶılaŶ faktörlere ait haritalar LJöŶteŵde ďelirtileŶ ağırlık değerleriŶe göre ϱϬdžϱϬ ŵ çözüŶürlüğüŶdeki grid haritalara döŶüştürülŵüş ǀe forŵül içeriği doğrultusuŶda ďirleştirilerek heLJelaŶ duLJarlılık haritası elde edilŵiştir. AŶaliz soŶuçları heLJelaŶlarıŶ teŵel oluşuŵ ŶedeŶleriŶiŶ eğiŵ, litoloji ǀe stratigrafi ile toprak Ŷeŵlilik iŶdeksi giďi seďep, eŶ LJüksek aLJlık ortalaŵa LJağış ǀe sisŵik tehlike göstergesi giďi tetikleLJiĐi faktörler olduğu gösterŵiştir. Bu ďakıŵdaŶ ilde eŶ geŶiş alaŶda ;% ϰϮ - ϮϯϰϲϮϬ haͿ Ŷorŵal sıŶıfıŶda, eŶ küçük alaŶda ise ;% Ϭ.Ϯ - ϴϲϰ haͿ çok LJüksek heLJelaŶ riski hakiŵdir. RiskiŶ eŶ LJüksek olduğu lokasLJoŶ ise GüŶeLJ AŵaŶos Dağlarıdır. ALJrıĐa ďu çalışŵa ilgili LJöŶteŵiŶ ďu tür sahalar içiŶ kullaŶılaďilir olduğuŶu gösterŵiştir. Anahtar Kelimeler: HeLJelaŶ, Coğrafi Bilgi “isteŵleri ;CB“Ϳ, DuLJarlılık, HeLJelaŶ duLJarlılık aŶalizi, HataLJ. Hatay Province Landslide Susceptibility Analysis Using GIS Abstract: Landslides; one of the natural events that create the highest risk for the natural environment and economic activities for the mankind, damage the settlements and negatively impact the agricultural and forest lands and water resources in addition to causing loss of lives and economic loss. The current study consists of mass movement sensitivity analysis in Hatay which is ranked 39th in Turkey with 7 landslides among 987 that occurred during the period of 1970-2012. With the help of the study, the areas with the mass movement risk were mapped. The study employed Geographical Information Systems (GIS) supported landslide susceptibility model developed by Mora and Vahrson (1994). during the implementation phase, the content of the formula that included the causes and triggering factors for landslides were followed. Geographical Information System (GIS) were used as tools in the formation of factor maps. Analysis results showed that the main reasons for the formation of landslides were based on slope, lithology, stratigraphy and soil moisture index whereas the trigger factors were found to be the highest monthly average precipitation and seismic risk indicators. In this context, landslide risk exist in normal category in the province in the wider area (42 % - 234620 ha) and very high landslide risk is observed in the smallest area (0.2 % - 864 ha). The location with the highest landslide risk is Southern Amanos Mountains. The current study has presented that the selected method is useful for these types of areas. Keywords: Landslide, Geographical Information System (GIS), Susceptibility, Landslide Susceptibility Analysis, Hatay. ____________________________________________________________________________________________ Giriş Kütle hareketleri, LJerLJüzüŶü değiştireŶ doğal olaLJlar olup ;Taşdeŵiroğlu, ϭϵϳϬͿ, LJer kaďuğuŶuŶ ďazı kısıŵlarıŶıŶ kütleler haliŶde hareket etŵesi ǀeLJa LJer değiştirŵesi soŶuĐu ŵeLJdaŶa gelirler ;HoşgöreŶ, ϭϵϳϰ– ϭϵϳϳ; ErguǀaŶlı, ϭϵϵϱ; Akkuş, ϭϵϵϱ; ϮϬϬϳ; TarhaŶ, ϮϬϬϮ; EkiŶĐi, ϮϬ11Ϳ. Çeşitli şekillerde sıŶıflaŶdırılaŶ ;ErguǀaŶlı, ϭϵϵϱ; TarhaŶ, ϮϬϬϮ; EkiŶĐi, ϮϬ11Ϳ ďu hareketlerdeŶ eŶ fazla etkiLJe sahip olaŶı heLJelaŶlardır. HeLJelaŶlar, iŶsaŶlarıŶ doğal çeǀre ǀe ekoŶoŵik aktiǀiteler içiŶ eŶ ďüLJük risk faktörleriŶdeŶ ďiri olarak değerleŶdirŵekte olup ;CaŶiaŶi ǀd., ϮϬϬϴͿ, ŶedeŶ oldukları ĐaŶ kaLJıplarıŶıŶ ǀe ekoŶoŵik zararlarıŶ LJaŶı sıra