Özet Günümüzde ö¤renciler, ö¤retim üyeleri ve çeﬂitli kurumlar de¤iﬂik nedenlerle üniversite s›ralamalar› ile ilgilenmektedirler. Üniversitelerin s›radüzenini keﬂfetmek biliﬂsel bir keyif vermenin ötesinde amaca uygun üniversiteyi bulmay› ve seçmeyi de kolaylaﬂt›rmaktad›r. Dünya çap›nda yap›lan üniversite s›ralamalar› genelde üniversitelerin girdileri, ç›kt›lar› ve alg›lanan de¤erleri kullan›larak yap›lmaktad›r. Her s›ralamada kullan›lan ölçütler farkl›l›k göstermekte ve kullan›lan ölçütlerin a¤›rl›klar› akademisyen görüﬂlerine dayal› öznel yöntemler- le belirlenmektedir. URAP ve ARWU URAP1 ve ARWU2 üniversite s›ralamalar›nda da ölçütlerin a¤›rl›klar› öznel yöntemlerle belirlenmektedir. Ölçütlerin a¤›rl›klar›n›n nesnel yöntemlerle belirlenmesi de mümkündür. Bu çal›ﬂmada, 2010 y›l› URAP s›ralamas›nda yer alan beﬂ yüz üniversitenin puanlar› URAP ve ARWU ölçütlerine göre yeniden hesaplanm›ﬂt›r. Özgün puanlamadan farkl› olarak, her iki puanlamada da, uzman görüﬂüne dayanan öznel a¤›rl›klar yerine entropi yöntemiyle hesaplanan nesnel a¤›rl›klar kullan›lm›ﬂt›r. Hesaplanan nesnel a¤›rl›klar ile özgün çal›ﬂmada kullan›lan öznel a¤›rl›klar aras›nda önemli bir fark görülmüﬂtür. Buna ra¤men, hem URAP ölçütlerini kullanan çal›ﬂmada, hem de ARWU ölçütlerini kullanan çal›ﬂmada nesnel ve öznel a¤›rl›klar kullanarak yap›lan üniversite puanlamalar› aras›nda tesadüfle aç›klanamayacak düzeyde iliﬂkiler bulunmuﬂtur. Anahtar kelimeler: Yüksekö¤retim, üniversitelerin s›radüzeni, entropi, nesnel a¤›rl›k belirleme. Giriﬂ E¤itim önceden belirlenmiﬂ amaçlara kaynak, emek ve zaman yat›r›m› ile yürütülen bir süreçtir. Ülkenin insan kayna¤›n› oluﬂturan e¤itim süreçlerinin etkili¤ini ve verimlili¤ini de¤erlendirmek kaç›n›lmaz bir zorunluluktur. E¤itilecek bireyleri seçmek ve yerleﬂtirmek, e¤itilenlerin hedeflenen yetkinli¤e eriﬂim düzeylerini belirlemek, de¤erlendirmenin en do¤al amaçlar›ndan biridir (Baykal, 2008). Dünyan›n her yerinde e¤itim alan›nda yüzlerce kongre, konferans, sempozyum ve benzeri toplant›lar düzenlenmektedir. Bu toplant›larda “de¤erlendirme araﬂt›rmalar›n›n” büyük yer kaplad›¤› program kitapç›klar›ndan kolayl›kla görülebilir. “E¤itimde de¤erlendirme” konusundaki araﬂt›rmalar ABD’de 75 y›l öncesine kadar gitmektedir (Hood, 2008; 410-426). 2011 y›l›nda ABD’deki “y›ll›k e¤itim toplant›lar›n›n” 104’üncüsü yap›lm›ﬂt›r (www.claim.org). Türkiye’de de de¤erlendirme araﬂt›rmalar›n›n tarihi çok eskiye uzat›labilse bile “e¤itimde ve psikolojide ölçme ve de¤erlendirme” kongresinin ilki 2008 y›l›nda yap›lm›ﬂt›r (Koç, Güllero¤lu, Coﬂkuner, 2008). Tasarlanan her e¤itim sisteminin iﬂlerli¤ini sa¤lamak için de¤erlendirme gereklidir (Boudett, City, Murnane, 2008). Daha iyi okullar tasarlamak için de 2458 Üniversitelerin S›radüzeni ve S›ralama Ölçütlerinin A¤›rl›klar›* Engin Savaﬂ, Prof. Dr. Ali Baykal Bo¤aziçi Üniversitesi E¤itim Fakültesi, 34342 Istanbul, Türkiye [*] Bu çal›ﬂma Bo¤aziçi Üniversitesi Bilimsel Araﬂt›rma Projeleri Koordinatörlü¤ü taraf›ndan desteklenen 6038 kodlu “Ölçüm Verilerinin Entropi Göstergeleri ile ‹rdelenmesi” baﬂl›kl› proje kapsam›nda yap›lm›ﬂt›r. Uluslararas› Yüksekö¤retim Kongresi: Yeni Yöneliﬂler ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May›s 2011, ‹stanbul; 3. Cilt / Bölüm XVI / Sayfa 2458-2464