 387 Αναστασία Νάτσινα Παή Κή Γα α α  α  ή αία αά  αί έα  20  αα Μάλλον δεν υπάρχει πιο συνηθισμένος τρόπος για να ξεκινά κανείς να μι- λά για τον μεταμοντερνισμό από το να υπενθυμίζει πόσο προβληματι- κός, νεφελώδης και διαμφισβητούμενος είναι ο όρος. Αυτή η ρητορική σύμβαση απηχεί όντως μια πραγματικότητα. Καταρχάς ο ίδιος ο όρος ενέχει μιαν αντίφαση: σημαίνει μια ρήξη με τον μοντερνισμό και ταυ- τόχρονα μια συνέχειά του, ενώ δηλώνει επίσης ένα παράδοξο «μετά» το «καινούργιο» με το οποίο έχει ταυτιστεί η ευρύτερη έννοια του μοντέρ- νου. Συνδεόμενη μ’ αυτό το παράδοξο είναι και η πεποίθηση ορισμένων θεωρητικών ότι η αντιμετώπιση του μεταμοντερνισμού ως της πιο πρό- σφατης απλώς πνευματικής τάσης αντιβαίνει στην κριτική που ασκεί ο μεταμοντερνισμός στη νεοτερική, γραμμική, αντίληψη του χρόνου 1 . Από την άλλη πλευρά, ακόμη και αν το δεχτούμε σαν ένα ευρύτερο πνευματικό φαινόμενο με κάποια διακριτά χαρακτηριστικά που, μολονότι δεν πρω- τοεμφανίζονται στις μέρες μας, γίνονται ωστόσο για πρώτη φορά δεσπό- ζοντα μετά το δεύτερο μισό του 20 ού αιώνα, παρατηρούμε ότι στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν συγκεντρωθεί διαφορετικές και αντικρουόμενες προ- σεγγίσεις για το περιεχόμενό του. Παράλληλα, και στο πολιτικό φάσμα ο μεταμοντερνισμός ως ευρύτερο πνευματικό φαινόμενο έχει εκτιμηθεί 1. Βλ. Bill Readings, Bennet Schaber, «Introduction. The Question Mark in the Midst of Modernity», Bill Readings – Bennet Schaber (εκδ.), Postmodernism across the Ages, Συρακούσες: Syracuse University Press, 1993, 128. Για τον λόγο ακριβώς αυτόν ο Ihab Hassan («From Postmodernism to Postmodernity: The Local/Global Context», Philosophy and Literature, 25.1.2001, σ. 113) παρατηρεί ότι ο όρος μεταμοντερνι- σμός, υποδηλώνοντας μια γραμμική περιοδολόγηση («μετά τον μοντερνισμό»), εί- ναι «μη μεταμοντέρνος» (σ. 7).