doi: 10.2143/TVF.74.3.2174104 © 2012 by Tijdschrift voor Filosofie. All rights reserved. Tijdschrift voor Filosofie, 74/2012, p. 425-459 ROLAND BARTHES’ SEMIOLOGISCHE LEZING VAN SADE SADISME ALS FORMALISME 1 door Lode Lauwa ert (Leuven) 1. Inleiding In een interview uit 1973 zegt Roland Barthes: “Indien u wilt, er zijn zeker drie schrijvers die er veel toe doen in mijn leven, ik kan bijna zeg- gen dagelijks, in die mate dat ik ze een beetje ‘s avonds lees, echter niet voortdurend, maar ik kom er altijd een beetje op terug. Er is Sade, uiteraard, er is Flaubert en er is Proust.” 2 Barthes’ interesse in het oeu- vre van Donatien-Alphonse-François de Sade (1740-1814) uit zich voor het eerst in 1954, met name in een studie over Jules Michelet en twee Lode LAUWAERT (1981) is verbonden aan het Husserl-Archief: Centrum voor Fenomenologie en Continentale Wijsbegeerte waar hij een proefschrift voorbereidt over de receptie van Sade in de Franse wijsbegeerte. Recente publicaties: ‘Batailles lezing van Sade. Genot en literatuur als expressies van kracht’, Tijdschrift voor Filosofie 73/2011, pp. 231-260; ‘Simone de Beauvoir over leven en werk van Markies de Sade’, De Uil van Minerva. Tijdschrift voor Geschiedenis en Wijsbegeerte van de Cul- tuur 24/2011, pp. 211-224. 1 Delen van deze tekst verschenen eerder als: L. Lauwaert, ‘Van klassieke naar moderne litera- tuur. Roland Barthes over het grensgeval Sade’, Streven 79/2012, pp. 42-51 en Id., ‘Erotiek en moderniteit. Roland Barthes’ lezing van Sade’, Frame. Tijdschrift voor literatuurwetenschap 25/2012, pp. 69-77. 2 R. BARTHES, ‘Pour la libération d’une pensée pluraliste’, in: ID., Oeuvres complètes, Tome II. 1966-1973, Paris, Editions du Seuil, 1994, p. 1705: “Si vous voulez, il y a trois écrivains certaine- ment qui comptent beaucoup dans ma vie, je peux presque dire quotidienne, dans la mesure où je les lis un peu le soir, enfin pas tout le temps, mais j’y reviens toujours un peu comme ça. Il y a Sade, évidemment, il y Flaubert et il y a Proust.” (eigen vertaling)