PÓŹNA EPOKA BRĄZU I WCZESNA EPOKA ŻELAZA NA ŚLĄSKU JUSTYNA BARON Pod względem liczby i stanu rozpoznania stanowisk datowanych na późną epokę brązu i wczesną epokę żelaza, Śląsk jest obszarem wyjątkowym. Wyniki wieloletnich wykopalisk zachęcały badaczy do podejmowania różnorakich prób analiz zjawisk z zakresu archeologii osadnictwa czy studiów nad elementami kultury materialnej i duchowej. W artykule przedstawiono główne nurty badań i ich rezultaty osiągnięte przez kilka pokoleń archeologów zajmujących się późną epoką brązu i wczesną epoką żelaza na Śląsku. Silesia is an unique region regarding a number of known archaeological sites dated to the late Bronze and early Iron Age. Many of them were excavated to a degree allowing reconstruction of various aspects of life of their former inhabitants, including settlement analyses, artefact studies etc. This paper presents main directions of research and general results achieved by several generations of archaeologists in their studies on the discussed period. I focused mostly on types of excavated sites, methods both of excavating and presenting archaeological sites and artefacts. Późna epoka brązu, wczesna epoka żelaza, Śląsk, stan badań Late Bronze Age, early Iron Age, Silesia, history of research Prezentowany artykuł jest uzupełnioną wersją wystąpienia pod tym samym tytułem, jakie przedstawiono na konferencji „Archeologia Śląska. Stan i potrzeby badań archeologicznych“, która odbyła się na Uniwersytecie w Opawie w 2008 roku. Celem konferencji był przegląd najważniejszych osiągnięć i prezentacja aktualnego stanu studiów nad pradziejami i wczesnymi okresami historycznymi na podstawie stanowisk odkrytych na terenie historycznego Śląska, a także dyskusja nad dalszymi kierunkami badań. Poszczególne etapy osadnictwa, zgodne z epokami archeologicznymi, zostały przedstawione w formie dwugłosu obejmującego badania archeologów polskich i czeskich. Stan i potrzeby badań na stanowiskach śląskich datowanych na koniec epoki brązu i początek epoki żelaza zostały zaprezentowane wspólnie z J. Juchelką z Uniwersytetu Śląskiego w Opawie. Dla archeologów zajmujących się tym etapem pradziejów Śląsk jest obszarem wyjątkowym, ponieważ należy do jednych z najlepiej przebadanych archeologicznie terenów w Polsce oraz dostarczył i dostarcza w dalszym ciągu licznych i istotnych źródeł dających podstawy do konstrukcji modeli ukazujących życie jego dawnych mieszkańców. Znaczna liczba rozpoznanych i badanych stanowisk, także w ramach wielosezonowych wykopalisk obejmujących znaczne ich części, zachęcały 231 Pravěk NŘ 20, 231-246