PROOF Magdalena Żadkowska czy można nauczyć siĘ prać? – Feminizm a oBoWiĄzki domoWe Wprowadzenie Celem niniejszego artykułu jest przyjrzenie się kondycji pary i obowiązkom domo- wym, które wykonuje. Jak są one dzielone? Kto umie, a kto się uczy? Sfera domowa opiera się zmianom. Rynek pracy, polityka, edukacja to przestrzenie, w których po- jawia sie coraz więcej kobiet. Sfera prywatna przeciwnie – kobiet się nie pozbywa, a przed mężczyznami wydaje się mieć jedynie lekko uchylone drzwi. W artykule na początku przyjrzę się obowiązkom domowym jako przedmiotowi zainteresowań socjologicznych. Następnie, głównie na podstawie prac Jeana-Claude’a Kaufmanna, przybliżę historię nie-podziału obowiązków domowych. Zbliżając się do odpowiedzi na tytułowe pytanie: Czy można nauczyć się prać? – pokażę, jak przebiega socjalizacja do obowiązków domowych, by zastanowić się nad samą kompetencją prania i okre- ślić poziomy jej uświadomienia i poziomy jej wykonywania. obowiązki domowe w literaturze socjologicznej Praca kobiet, jako przedmiot analizy socjologicznej, po raz pierwszy pojawiła się w teorii Karola Marksa i Fryderyka Engelsa o dychotomicznej strukturze społeczeństwa indu- strialnego. Marks pisze wręcz o niewolnictwie domowym, w którym to systemie żona jest przez męża traktowana jak „narzędzie produkcji” (Engels, Marks 1846). Wpisuje się to w postrzeganie rodziny jako kolebki własności. W Pochodzeniu rodziny, własności pry- watnej i państwa Engels powraca do analizy władzy w rodzinie (Engels 1884). Rodzina ma stanowić obraz społeczeństwa podzielonego na klasę posiadaczy i wytwórców dóbr. Według Engelsa pierwszym warunkiem wyzwolenia kobiety jest wprowadzenie na po- wrót rodzaju kobiecego do produkcji społecznej. W tym samym czasie August Comte, zdecydowanie przeciwstawia się wszelkim deklaracjom rewolucyjnym o rzekomej rów- ności obu płci. Comte postuluje, by traktować rodzinę jako podstawową jednostkę spo- łeczną, nie wnikając w relacje wewnątrzrodzinne (Comte 1961).