1 Erken Cumhuriyet Döneminde Anıtsal Yapıların Güçlendirilmesi Yaklaşımları Burcu Selcen Coşkun, Demet Binan Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü Restorasyon Anabilim Dalı, Meclis-i Mebusan cad. No:24, Fındıklı-Beyoğlu, İstanbul. Tel: (212) 2521600-294 E-Posta: yselcen@yahoo.com demetbinan@gmail.com Öz Cumhuriyetin kuruluş yıllarında yeni ulusun inşası için gerçekleştirilen imar etkinliklerinin yanısıra, zorunlu terklerle ihmal edilmiş, harap durumdaki anıtsal binaların onarılarak yeniden işlevlendirilmesi sözkonusu olmuştur. Türkiye’de koruma alanında söz sahibi ilk resmi kurul olan Gayrımenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun 1951’deki kuruluşuna dek geçen dönemde anıtsal yapıların güçlendirilerek ayakta tutulmalarına yönelik bazı kararlar alınmıştır. Evkaf Umum Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Camiler ve Çevre Yapıları Tamir ve İnşaatına ait Şartname”(1936), bunlara örnek maddeler içerir. Aynı yıllarda, Vakıflar Umum Müdürlüğü’nün danışmanı olarak görev yapan A. Gabriel’in sağlamlaştırma konusunda da bazı görüşleri olduğu bilinmektedir. Türkiye’de koruma alanında ilk eser olarak kabul edilen “Anıtların Korunması ve Onarılması I” adlı yayın, koruma uzmanı-mimar Ali Saim Ülgen’in tarihi yapıların sağlamlaştırılmasına yönelik görüş ve önerilerine yer verir. Gerçekleşen koruma uygulamalarına dair günümüze çok az sayıda belge ulaşmışsa da, sözkonusu kuramsal yaklaşımların bu uygulamalara yol göstermiş olması muhtemeldir. Bu bildiride, Cumhuriyetin erken döneminde (1923-1951), Türkiye’de anıtsal yapıların onarımlarında güçlendirme konusunda ilke koyan maddeler ile bu konuda görüş bildiren yayınlar inceleme altına alınarak uluslararası düzeyde kabul görmüş anlaşma ve tüzüklerdeki yaklaşımlarla karşılaştırılacaktır. Bu karşılaştırmanın sonucunda, Cumhuriyetin kuruluş yıllarında tarihi yapıların güçlendirilmesi konusundaki eğilimler ve tercih edilmiş yöntemler tespit edilecektir. Çalışma, Cumhuriyetin erken yıllarında anıt eser korumada tercih edilen güçlendirme yöntemlerini araştırırken, aynı zamanda uluslararası düzeyde kabul gören koruma tüzük ve anlaşmalarındaki benzer yaklaşımlarla bunları karşılaştırılarak o dönem için güncell iklerini sınamayı hedeflemektedir. Anahtar sözcükler: Sağlamlaştırma, Erken Cumhuriyet Dönemi, Ali Saim Ülgen, Atina Tüzüğü, Carta del Restauro. Giriş 1923-1951 arası dönem yeni kurulan Cumhuriyetin ülküsü çerçevesinde ulusun inşasına denk gelen aralıktır. Bu dönem Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren ulusal koruma otoritesi olarak eksikliği hissedilen bir heyetin, Gayrımenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun