Đlköğretim Kongresi: Đlköğretimde Eğitim ve Öğretim Sosyal Bilgiler Programına Göre Öğrenci Çalıma Kitaplarının Beceri ve Değerleri Gerçekletirebilme Düzeyi Niyazi Kaya * , Eyüp Artvinli ** , Hakan Önal *** ÖZET: 2004 yılında Talim Terbiye Kurulu Bakanlığınca uygulamaya konan ilköğretim Sosyal Bilgiler 4–7 programında daha önceki programdan farklı olarak her bir öğrenme alanı için her sınıf düzeyinde birbirinden farklı beceri ve değerlere yer verilmitir. Bu durum, ilköğretim Sosyal Bilgiler 4–7 programlarında yeni olarak nitelendirebileceğimiz bir gelimedir. Bu nedenle 2004 yılı programına göre yazılıp, Talim Terbiye Kurulu Bakanlığınca öğrenci çalıma kitabı olarak kabul edilen ilköğretim Sosyal Bilgiler 4–7 öğrenci çalıma kitaplarındaki ileniler, kullanılan araç-gereçler ve önerilen etkinlikler, programın yaklaımı olan öğrenci merkezli eğitim açısından biraz daha öne çıkmaktadır. Bu çalımada, Talim Terbiye Kurulu Bakanlığınca ders kitabı olarak okutulmaya uygun bulunan ilköğretim sosyal bilgiler 4–7 ders kitapları setinin bir parçası olan öğrenci çalıma kitaplarının aynı programda yer alan beceri ve değerleri gerçekletirebilme düzeyleri aratırılmıtır. Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanıp öğrenci çalıma kitabı olarak kabul edilen kitaplarda önerilen etkinlikler görsellik, içerik ve araç-gereçler nitel aratırma teknikleri kullanılarak değerlendirilmitir. Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler Programı, Beceri, Değer, Öğrenci Çalıma Kitabı Çalımanın Amacı Bu çalımada Milli Eğitim Bakanlığı, Talim Terbiye Kurulu Bakanlığınca ders kitabı olarak okutulmaya uygun bulunan ilköğretim Sosyal Bilgiler 4–7 (Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları) ders kitapları setinin bir parçası olan öğrenci çalıma kitaplarının, Sosyal Bilgiler 4–7 programında yer alan beceri ve değerleri gerçekletirebilme düzeyleri aratırılmıtır. Dolayısıyla aratırma problemi, “2003 yılında yenilenen ilköğretim Sosyal Bilgiler 4–7 programına göre Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan öğrenci çalıma kitaplarının, programın öngördüğü beceri ve değerleri gerçekletirebilme düzeyi nedir?” eklinde formüle edilmitir. 20. yüzyılın ikinci yarısında, teknolojik, ekonomik ve sosyal alanda hızlı bir değiim yaanmıtır. Teknolojik değiim insanları daha nitelikli olmaya zorlarken, ehirlemede farklı kültür ve değerlere sahip olan insanları bir arada yaamaya zorlamıtır. Bu değiim eğitim kurumlarına daha nitelikli, değiimle ba edebilen ve bir arada yaama becerisine sahip bireyleri yetitirme sorumluluğunu yüklemitir (Demircioğlu, 2004). Eğitim kurumlarının öğrencilere kazandırmaları gereken temel beceri ve değerler arasına problem çözme, giriimcilik, mekanı algılama, sosyal katılım, eletirel düünme, iletiim ve empati, duyarlılık, aile birliğine önem verme, estetik, bilimsellik, kalıp yargıları fark etme, sorumluluk gibi beceri ve değerler girmitir. Bu beceri ve değerlerin ilköğretim okullarında öğrencilere kazandırılması görevi de eğitim programlarında ağırlıklı olarak Sosyal Bilgiler dersine verilmitir. Sosyal Bilgiler, ilköğretim okullarında iyi ve sorumlu vatanda yetitirmek amacıyla sosyal bilimler disiplinlerinden seçilmi bilgilere dayalı olarak öğrencilere toplumsal yaamla ilgili temel bilgi, beceri, tutum ve değerlerin kazandırıldığı bir çalıma alanı olarak tanımlanmaktadır (Güçlü, 2004). Sosyal bilgilerle ilgili olarak yapılan bu ve bunun gibi tanımların ortak noktasını “etkin ve üretken vatanda yetitirmek” oluturmaktadır. * Öğretmen, Đlköğretim Genel Müdürlüğü, niyo75@yahoo.com ** Dr. Öğretmen, Kütahya Nafi Güral Fen Lisesi, eartvinli@gmail.com *** Öğretim Görevlisi, Balıkesir Üniversitesi, Necatibey Eğitim Fakültesi, onal@balikesir.edu.tr