Tunceli Üniversitesi 161 TUNCELİ’DE, HÂKİM ALEVİ NÜFUS İÇERİSİNDE YAŞAYAN SÜNNİ TOPLULUKLARA GENEL BİR BAKIŞ Ahmet Kerim GÜLTEKİN ANKARA ahmetkerim78@hotmail.com ÖZET Bu bildiride, yakın geçmişten günümüze Tuncelili Sünnilerin kendilerini çevreleyen hâkim Alevi kültür içerisinde, etniklik algılarının değişen ekonomik, sosyal ve siyasal süreçler içerisinde, söylem ve pratik olarak gösterdiği varlık stratejilerinin etnolojik bir değerlendirmesi yapılmaktadır. Günümüzde, egemen sosyo-politik kimlik tanımı olan Sünniliğin ve Türklüğün ötekileştirdiği Aleviliğin ve Kürtlüğün hâkim nüfus gücünü oluşturduğu Tunceli‟de, „öteki içerisinde ötekileşen‟ bir kimliğin, karşılaştırmalı analizlerine de yer verilmiştir. Bu anlamda, ulusal sosyo-politik düzlemde „biz‟ olan hâkim kimliğin ötekileştirdiği Aleviliğin ve Kürtlüğün çoğul bir durum sergilediği Tunceli‟de „ötekine‟ dönüşümü, yani „ötekiliğin ötekiliği‟, Tuncelili Sünnileri işaret eden bir tanım aralığı sunmaktadır denebilir. „Azınlık içinde azınlık‟ (minority in minority yahut minority within a minority), Tuncelili Sünnileri tanımlamaya yakın görünen fakat kullanımı itibariyle de durumu işaret etmekten uzak bir kavramdır. „Azınlık içinde azınlık‟; „azınlık‟ kavramının işaret ettiği, bir ülkenin içinde hâkim etno-kültüre mensup olmayan fakat kendine ait bir kültürel bütün içerisinden meydana gelen bir kavram olduğundan, tartıştığımız konudan uzakta kalmaktadır. Bu kavram genellikle iç içe geçen ve biri, diğeri içerisinde azınlıkta kalan, böylelikle de ikili bir azınlık durumu yaşayan topluluklar için kullanılmaktadır. Dolayısıyla, Tuncelili Sünniler gibi, bulundukları ülkenin hâkim ve çoğunluk sosyo-kültürel kodlarını paylaşan ve fakat bu kodları paylaşmayarak aynı hâkim kültürel bütün içerisinde „azınlık‟ teşkil eden bir topluluğun bünyesinde kaldıkları azınlık durumu, kendinde eşsiz bir örnektir. Tuncelili Sünni topluluklar açısından paradoksal olan bu durumun, tarihi, ekonomik ve sosyal süreçler çerçevesinde analizi, bu çalışmanın temel konusudur. Bu çerçevede, günümüzde ulusal düzlemde hâkim durumdaki sosyo-politik kimlik algısıyla özdeş olan Tuncelili Sünnilerin, geleneksel kimlik algılarının ulus kimliğiyle olan etkileşimi; 1970‟lere değin Alevi ve Sünni toplulukların geleneksel kimlik tutumları çerçevesinde var olan ilişkileri; Tunceli‟de Alevilik ve Sünnilik gibi temel kimlik belirleyenleri ekseninde görünürlük kazanmaya başlayan siyasal kamplaşma süreçlerinden itibaren geleneksel kimlik tutumlarında başlayan değişim ve Sünni azınlığın gösterdiği varlık stratejilerinin kimlik eksenli analizleri, bildirinin esas hedeflerini oluşturmaktadır diyebiliriz. Anahtar Kelimeler: Alevilik, Sünnilik, Azınlık İçinde Azınlık, Tunceli, Dersim, Asimilasyon A GENERAL OVERVIEW OF THE SUNNITE COMMUNITIES LIVING WITHIN THE DOMINANT ALEVI POPULATION IN TUNCELI ABSTRACT This article is a summary of an ethnological investigation of the Sunni minority communities living within the Kurdish-Alevi dominated Tunceli province in Southeastern Turkey. GÜLTEKİN