TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Ulusal Corafi Bilgi Sistemleri Kongresi 30 Ekim – 02 Kasım 2007, KTÜ, Trabzon DOAL AFETLERDE UYDU GÖRÜNTÜLERNN KULLANIMI VE INTERNATIONAL CHARTER “SPACE AND MAJOR DISASTERS” B. M. Tekin, M. Nurlu, V. Özsaraç, N. K. Kuterdem, N. Aksoy Afet leri Genel Müdürlüü, Deprem Aratırma Dairesi, 06530, Ankara bmtekin@deprem.gov.tr, nurlu@deprem.gov.tr ozsarac@deprem.gov.tr, kuterdem@deprem.gov.tr, aksoy@deprem.gov.tr. ÖZET Afet leri Genel Müdürlüünde (AGM) afet öncesi ve afet sonrası çalımalardan bazıları, Corafi Bilgi Sistemi (CBS) ve Uzaktan Algılama teknikleri kullanılarak yapılmaktadır. International Charter For Space and Major Disasters, uzayda gözlem uydusu bulunan ülkelerin afet konularıyla ilgili kurulularının ortak bir amaç çerçevesinde bir araya gelmesiyle olumu bir kurum olup, doal ve/veya teknolojik afetlerde bünyesindeki katılımcı uzay ajanslarının görüntülerini afetlerle ilgili kurumlara aktarmaktadır. Tübitak-Uzay (Tübitak-Bilten) tarafından 2003 yılında ilk yer gözlem uydumuz olan BLSAT-1’ın uzaya gönderilmesi ve üyesi olduu DMC (Disaster Management Constellation) kanalıyla Charter’a üye olmasıyla AGM 2005 yılı sonu itibarıyla Charter kurumuna Türkiye adına Yetkili Kullanıcı olmutur. Üyeliin gerçeklemesiyle AGM bünyesinde Uzaktan Algılama ve CBS Merkezi kurulmu, merkezin donanımı ve yazılım altyapısı gelitirilmitir. Anahtar Sözcükler : Charter, Corafi Bilgi Sistemi, Doal Afetler, Uzaktan Algılama. ABSTRACT USE OF SATELLITE IMAGES IN NATURAL DISASTERS AND INTERNATIONAL CHARTER ’’SPACE AND MAJOR DISASTERS’’ General Directorate of Disaster Affairs (GDDA) performs both pre-disaster and post-disaster activities by using Geographic Information System (GIS) and Remote Sensing technics. International Charter For Space and Major Disasters (Here in after called as CHARTER), is an organisation which has their own earth observation sattelite (EOS) and let them use by public on disaster related issues. Charter, transmits the sattelite data provided by its member space agencies to authorized users and associated bodies in case of natural and/or technological disasters. Following the launch of first Turkish EOS BLSAT-1 N 2003,TÜBTAK-UZAY (Previously called as BLTEN) via DMC (Disaster Management Constellation) became the member of Charter in 2005. With this process, GDDA became the Turkish authorized user to Charter. With this statute GDDA established a Remote Sensing and GIS center and initiated to develop harware and software infrastructure. Keywords : Charter, Geographic Information System, Natural Disaster, Remote Sensing. 1.GR Türkiye, tektonik, jeolojik, morfolojik ve meteorolojik özelliklerinden dolayı, bata deprem olmak üzere doal afet tehlikesi ve riski yüksek olan bir ülkedir. Ülkemizde meydana gelen, doal afetler büyük ölçüde can ve mal kayıpları ile sosyal ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Ülkenin fiziksel ve sosyal zarar görebilirliinin de yüksek olduu dikkate alındıında bu olaylar bir afet sonucunu dourmaktadır. Türkiye’de görülen doal afet türleri arasında bata depremler olmak üzere, heyelanlar, su baskınları, çı ve kaya dümeleri, erozyon, orman yangınları ile bu yüzyılda adını daha sık duyacaımız kuraklık sayılabilir (ekil 1). AGM’nin 7269 sayılı Afetler Kanunu ile görev yetki ve sorumluluu belirlenmi olup, bu çerçevede afet öncesi, afet anı ve afet sonrası çalımalar yapmaktadır. Bu çalımalardan en önemlisi afet öncesi çalımalardır. Bunlar daha çok afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması amacıyla alınması gereken tedbirleri aratırmak, bu konudaki temel ihtiyaçlarla, hedef ve politikaları belirlemek ve ulusal ve uluslararası proje ve programları oluturmaktır. Afet anında ise afet bölgesine acil yardım uygulaması ve koordinasyonunu yapmak, ön hasar tespitleri yaparak geçici iskan yerlerini belirlemek, gereken önlemleri almak ve gerekirse afetzedelere nakdi yardımda bulunmak gibi özetleyebiliriz. Afet sonrası ise afete uramı veya uraması muhtemel yerlerin, alt ve üst yapısına ait etütler ile hak sahiplii ve borçlandırma ilerini yapmak ve/veya yaptırmaktır. Ayrıca bunların dıında deprem zararlarının azaltılması konusunda aratırmalar yapmak, depremleri ve etkilerini incelemek, deprem katologları hazırlamak, deprem bölgelerinde yapılacak yapılarla ilgili tedbirleri almak ve yönetmelik hazırlamak, Türkiye’de kurulu bulunan deprem kayıt ebekesi ve kuvvetli yer hareketi kayıt ebekelerini ülke ihtiyaçlarına göre gelitirmek bakım ve onarımını yapmak ve yaptırmaktır.