Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education) 37: 229-242 [2009] ÖĞRETMENLERİN ÇOKKÜLTÜRLÜ EĞİTİM TUTUMLARI: BİR GÜVENİRLİK VE GEÇERLİK ÇALIŞMASI TEACHERS’ ATTITUDES TOWARD MULTICULTURAL EDUCATION: A STUDY OF RELAIBILITY AND VALIDITY Sedat YAZICI ** , Gül şah BAŞOL *** , Güleç TOPRAK **** ÖZET: Bu çalışmanın iki amacı vardır. Birincisi Jojeph G. Ponterotto (1998) önderliğinde bir grup araştırmacı tarafından geliştirilen Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutum Ölçeğinin (ÖÇTÖ) Türkçeye uyarlamasını yaparak geçerlik ve güvenilirliğini ortaya koymaktır. Türkçe uyarlama çalışması yapılan ölçek, Tokat ili ve ilçelerinde görev yapan tesadüfi örneklemeyle seçilmiş farklı branşlardaki 135’i kadın 280’i erkek toplam 415 öğretmene uygulanmıştır. Araştırma sonucunda çeviri ve dil geçerliği sağlanan ölçeğin Cronbach alpha güvenirlik katsayısı .74 olarak bulunmuştur. Faktör analizi sonucunda ölçeğin kuramsal olarak öngörülen tek boyutluluğunun desteklenmediği görülmüştür. İ kinci olarak, öğretmenlerin çokkültürlü eğitime ilişkin tutumlarında cinsiyet, branş, mezun olunan okul, kıdem, görev yaptıkları okulun bulunduğu yer ve önceki eğitimlerinin geçtiği yerleşim biriminin kültürel yapısına göre çeşitli değişkenler açısından bir farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. Sonuçlara göre cinsiyet değişkenine göre çokkültürlü eğitime yönelik öğretmen tutumlarında farklılaşma olmadığı bulunmuştur. Diğer yandan öğretmenlerin mezun oldukları fakülte, mesleki kıdem, çalıştıkları ilköğretim kademeleri ve çalıştıkları okulun il ya da ilçede olmasına göre çokkültürlülük eğitimine bakışlarında farklılık olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: çokkültürlü eğitim, farklılık, öğretmen tutumları, güvenirlik, geçerlik. ABSTRACT: The aim of this paper was twofold: The first one was to investigate the reliability and validity of Turkish version of Teacher Multicultural Attitude Survey (TMAS) developed by Jojeph G. Ponterotto (Ponterotto, Baluch, Greig, & Rivera, 1998). Having adapted into Turkish, the scale was applied to total 415 teachers, selected randomly from different branches in Tokat, Turkey, of which 135 female and 280 male. Cronbach alpha coefficient for the reliability of the Turkish version of the TMAS was found to be .74. As a result of the factor analysis, there was no sufficient proof on the alleged single dimensionality of the scale. Secondly, we also investigated whether teachers’ attitudes toward multicultural education differ in terms of variables such as educational level, gender, instructional area of specialization, the type of graduated faculty or college, years teaching, the location of their present school, cultural environment of their earlier education. The results indicated that there were no differences in teacher attitudes toward multicultural education according to the gender variable. On the other hand, there were statistically significant differences according to the teachers’ educational level, instructional specialization, the type of graduated faculty or college, years in teaching and the location of their present school variables. Keywords: multicultural education, diversity, teacher attitudes, reliability, validity. 1. GİRİŞ 1. 1. Çokkültürlülük ve Çokkültürlü Eğitim Nedir? Ülkelerin tarihsel ve sosyolojik yapıları yürüttükleri eğitim anlayışının tespitinde önemli rol oynarlar. Ancak, günümüzde evrensel değer ve ilkelerin ulusal programlarda daha fazla yer aldığını gözlüyoruz. Eğitim kurumlarını ve programlarını daha demokratik hale getirmeye yönelik çalışmalar arasında insan hakları, farklılık, çoğulculuk, çokkültürlülük ve küresel eğitim gibi konular önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmanın ilişkili olduğu cokkültürlülük ve çokkültürlü eğitim konularında Batı ülkelerinde yapılmış oldukça kapsamlı ve zengin bir literatür söz konusudur. Örneğin, “çokkültürlü ** Doç. Dr., Gaziosmanpaşa Üniversite, e-posta: sedaty@gop.edu.tr *** Yrd. Doç., Dr. Gaziosmanpaşa Üniversite, e-posta: basol@gop.edu.tr **** Öğretmen, Amasya Yeşil Yenice İ lköğretmen Okulu, e-posta: smiling_albunea@hotmail.com