Malgorzata Lisecka „Wiedzialem, że to się tak skończy”. Jacek Kaczmarski o „prawdziwym końcu Królestwa Polskiego” 1. Wprowadzenie Na problematykę inspiracji epoką Oświecenia w piosenkach Jacka Kaczmar- skiego zwrócil uwagę przed szesnastoma laty Stanislaw Kukurowski, w swej książce Inspiracje oświeceniowe w literaturze polskiej lat 1918-1981 1 . Twór- czość Kaczmarskiego wszakże doczekala się tutaj zaledwie zdawkowej wzmian- ki. Może spowodowala to obszerność podjętego przez Kukurowskiego tematu, obejmującego swym zakresem niemal caly literacki wiek dwudziesty, a może przeświadczenie autora, który wprost deklaruje, że nisko ocenia jakość poezji Kaczmarskiego: Teksty piosenek Jacka Kaczmarskiego, poslugującego się chętnie osiemnastowiecznym kostiu- mem historycznym, są równocześnie przykladem sięgania do tonacji typowej dla walczącej literatury oświeceniowej. U niego wlaśnie odnaleźć można odeslaną już - zbyt wcześnie chyba - do archiwum „zużytych” środków literackich „pasję demaskatorsko-satyryczną”. Staje się Kaczmarski w swej zapalczywości i gniewie „nowym Węgierskim”. Niestety, jeszcze bar- dziej jak u tamtego, mierny poziom literacki obniża znaczenie tej twórczości, czyniąc ją przede wszystkim świadectwem pewnej postawy 2 . W dalszej części tekstu Kukurowski zwięźle charakteryzuje kilka wybranych tekstów Kaczmarskiego, szczególnie akcentując trzy spośród nich, a mianowicie Krajobraz po uczcie, Rejtana, czyli raport ambasadora i Wieszanie zdrajców. Dziś, kiedy wspólne jest nam chyba przeświadczenie, że porównanie Węgier- skiego i Kaczmarskiego nie ubliża żadnemu z obydwu poetów; kiedy badania nad twórczością Kaczmarskiego (począwszy od dysertacji doktorskiej Krzysztofa Gajdy Jacek Kaczmarski w świecie tekstów po ostatnią monografię tegoż autora, zatytulowaną To moja droga 3 ) wykazują obecne w tej twórczości wartości lite- racko-muzyczne, nadal mamy jednak poczucie, że nieslychanie ważną, a może 1 S. Kukurowski, Inspiracje oświeceniowe w literaturze polskiej lat 1918-1981, Wroclaw 1995, s. 186-187. 2 Tamże, s. 186-187. 3 K. Gajda, Jacek Kaczmarski w świecie tekstów, Poznań 2003. Zob. także: tenże, To moja droga: biografia Jacka Kaczmarskiego, Wroclaw 2009; Zanurzeni w historii, zanurzeni w kulturze - Jacek Kaczmarski, pod red. M. Karwali i B. Serwatki, Kraków 2009; Zostaly jeszcze pieśni...: Jacek Kaczmarski wobec tradycji, pod red. K. Gajdy i M. Traczyka, Warszawa 2010. j:makieta 19-2-2013 p:121 c:0