ORTA KARADENİZ BÖLGESİ’NDE TAZE FASULYE YETİŞTİRİLEN ALANLARDA GÖRÜLEN ANTRAKNOZ HASTALIĞI ETMENİNE (Colletotrichum lindemuthianum (Sacc&Magnus)Lambs.Scrib) AİT IRKLARIN TESBİTİ ve BAZI FASULYE ÇEŞİTLERİNİN HASTALIĞA DAYANIM DURUMLARININ BELİRLENMESİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR Seher Yıldız MADAKBAŞ 1 Sara DOLAR 2 Harun BAYRAKTAR 2 Şebnem ELLİALTIOĞLU 3 1 Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü-SAMSUN 2 Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü-ANKARA 3 Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü-ANKARA Özet 2004-2005 yıllarında, Çarşamba Ovası’nda (Terme, Tekkeköy ve Çarşamba ilçeleri) ve Ladik ilçesini de içine alan 30 köyden antraknozlu taze fasulye baklaları toplanmıştır. Antraknozlu bakla örneklerinden 5 izolat elde edilmiştir. 5 izolat, uluslar arası antraknoz ayrım seti’ne (Differential Set) ait fasulye çeşitlerine laboratuvar koşullarında koparılmış yaprak metoduyla ve sera koşullarında püskürtme yöntemiyle bulaştırılmıştır. Sera ve laboratuvar koşullarında elde edilen inokülasyon sonuçları birbirine paralellik göstermiştir. 1 ve 5 no’lu izolatların δ (delta), 2 ve 3 no’lu izolatların β (beta) ve 4 no’lu izolatın α (alfa) ırkı olduğu anlaşılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında yerli ve yabancı 16 taze fasulye çeşidine ait bitkiler, sera ve laboratuvar koşullarında hastalığa dayanıklılık durumlarını belirlemek için 5 izolatla inoküle edilmiştir. Sera koşullarında Karayşe dışında bütün taze fasulye çeşitleri duyarlı bulunmuş, laboratuvar koşullarında Sazova ve Nassua çeşitleri 3 no’lu izolata dayanıklılık gösterirken diğer fasulye çeşitleri duyarlı olmuşlardır. Bölgede yapılan daha önceki çalışmalarda α, β ve γ ırkları tespit edilmiş olduğu halde, bizim çalışmamızda γ ırkına rastlanmamıştır. Buna karşılık özellikle Akdeniz Bölgesinde rastlanan δ ırkının, Orta Karadeniz Bölgesi’ne girdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler:Taze fasulye, C.lindemuthianum, ırklar, çeşit, dayanıklılık DETERMINATION OF STRAINS BELONGING TO CAUSING THE DISEASE OF ANTHRACNOSE (Collethotrichum lindemuhianum (Sacc&Magnus)Lambs.Scrib) SEEN IN AREAS WHERE GROWN FRESH BEAN IN THE MIDDLE BALCKSEA REGION AND RESEARCH ON DETERMINATION OF THE CONDITON RESISTANCE OF DISEASE OF SOME BEAN VARIETIES Abstract In 2004-2005 years, the anthracnose fresh bean pods were collected from thirty (30) villages in Çarşamba Plain (Terme, Tekkeköy and Çarşamba towns) and Ladik town. Five isolation were got from the precedents with anthracnose pods. Five isolation, were infected with spraying method in greenhouse and picked leaf method in laboratory to bean varieties international anthracnose differential set. Inoculation results which were got in laboratory and greenhouse, demostrated similarity to each other. Number one (1) and five (5) isolation δ (delta) strain, number two (2) and tree (3) isolation β (beta) and number four (4) isolation α (alfa) strain, were determineted. In second stage in our working, plants belong to foreing and native sixteen (16) fresh bean varieties, were inoculated with five isolation for determination the resistant of disease. In greenhouse condition all the fresh bean varieties except Karaayşe were got susceptible, in laboratory condition Sazova and Nassua varieties were got resistant to number three (3) isolation, but other beans varieties were got susceptible. In other works making in region, although α (alfa), β (beta) and γ (gamma) strains were determineted, γ (gamma) were not seen in our works. On the other hand expecially δ (delta) strain seen in Mediterrian Region, was determineted in Middle Blacksea Region. Keywords: Fresh bean, C.lindemuthianum, Strains, variety, resistance Giriş Orta Amerika kökenli bir sebze türü olan fasulye dünyada çok geniş yayılma alanı bulmuştur. Dünyada taze fasulye üretimi 6.032.000 ton’dur. Bu üretimde Asya ve Avrupa kıtasındaki ülkeler önemli bir paya sahiptir. Dünyada en fazla taze fasulye üreticisi ülke olan Çin’in üretimi yılda ortalama 2.381.300 ton’dur. Türkiye de 555.000 ton taze fasulye üretimiyle Çin’den sonra ikinci sıra yer almaktadır (Anonim, 2005). Orta Karadeniz Bölgesinde Samsun ili yılda ortalama 89.000 tonluk taze fasulye üretimiyle önemli bir üretim merkezidir (Akkoyunlu, 2005). Fasulyede zarara ve ekonomik kayıplara sebep olan en önemli hastalıklardan biri C.lindemuthianum fungal etmenidir. Bu etmen özellikle yüksek neme sahip ve serin bölgelerde yetişen fasulye bitkilerine zarar yapmakta ve duyarlı çeşitlerde hastalık oluşturmaktadır. tohum, gövde ve yapraklarda zarar yaparak,