Paula Bucholc Kompetencja logiczna a poprawność logiczna. Analiza na przykładzie terminów pustych 1. Wstęp Podstawowym zagadnieniem poruszanym w tym artykule jest zależność po- między kompetencją logiczną, w którą wyposażony jest człowiek 1 ,a popraw- nością logiczną. W ostatnich latach coraz częściej zauważa się, że mechanizm kompetencji nie działa zgodnie z warunkami poprawności logicznej. Przykła- dem może być tu książka (Devlin, 1997). Analizie pojęć kompetencji logicznej i poprawności logicznej oraz istniejących pomiędzy nimi zależności poświęcona jest pierwsza część artykułu, zatytułowana Poprawność logiczna a kompetencja logiczna. Stawiamy w niej następującą hipotezę: HIPOTEZA 1. Kompetencja logiczna składa się z dwóch, być może różnych mechanizmów: mechanizmu rozpoznawania poprawności wnioskowań i me- chanizmu generowania wniosków. Nie próbowaliśmy wnikać w strukturę funkcjonowania tych mechani- zmów. Rozróżnienie to wydaje się jednak istotne przy szacowaniu popraw- ności logicznej naszej kompetencji. Przykładem, w oparciu o który analizujemy różnice pomiędzy kompe- tencją logiczną a poprawnością logiczną, jest problem terminów pustych. Przy ograniczeniu jedynie do terminów niepustych niezawodne stają się pewne wnioskowania, które nie są poprawne w ogólnym przypadku. Niestety nie zawsze możemy wiedzieć, czy dany termin jest pusty czy nie. Dyskusja tego problemu oraz przedstawienie problemu terminów pustych w sylogistyce Arystotelesa składają się na drugą część: Terminy puste i sylogistyka. W trzeciej części, zatytułowanej Terminy konkretne i abstrakcyjne opisujemy doświadczenie (test Wasona) świadczące o różnicy w rezultatach rozumowań w zależności od tego, czy terminy w nich używane opisują świat, który uzna- jemy za znany (terminy konkretne), czy też odnoszą się do rzeczywistości od nas odległej (terminy abstrakcyjne). 1 Kompetencją logiczną nazywamy ludzką zdolność do posługiwania się logiką. Termin ten został ukuty przez analogię do kompetencji językowej. Patrz: (Macnamara, 1986) oraz infra, rozdział 2.