Zofia Sulgostowska ZWIĄZKI POMORZA NADWIŚLAŃSKIEGO Z OBSZARAMI SĄSIEDNIMI W PALEOLICIE I W MEZOLICIE AKTUALNE PROBLEMY EPOKI KAMIENIA NA POMORZU 20-25.10. 2006 ISBN 83-85824-34-0 MUZEUM ARCHEOLOGICZNE W GDAŃSKU WSTĘP Geograficzny zasięg opracowania obejmuje wschodnie dorzecze Wisły, na południu do pół- nocnego dorzecza Narwi, które w podziale re- gionalnym zawiera następujące obszary (Geo- grafia Polski 1991, s. 568-574): 31. NIŻ ŚRODKOWOEUROPEJSKI 313. Pobrzeża Południowobałtyckie 313. 5. Pobrzeże Gdańskie 315. 2. Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie 318. 6. Nizina Północnomazowiecka (część N) 84. NIŻ WSCHODNIOEUROPEJSKI 842. Pojezierze Wschodniobałtyckie 841. 6. Nizina Staropruska 842. 7. Pojezierze Litewskie 318. 6. Nizina Północnomazowiecka (część N) 843. 3. Nizina Północnopodlaska (część N) Administracyjnie są to części województw: kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego, pod- laskiego, pomorskiego oraz warmińsko-mazur- skiego. Pod względem paleogeograficznym tere- ny te charakteryzuje krajobraz młodoglacjalny. Obecnie przebiega przez nie granica Niżów: środkowoeuropejskiego i wschodnioeuropej- skiego, które różnią się klimatycznie i geobota- nicznie. Granica ta nie miała jednak wpływu na osadnictwo przełomu plejstocenu i holocenu. Wpływ na osadnictwo zróżnicowanych stref: pobrzeży, pojezierzy i niżu wymaga dalszych badań przyrodniczych i archeologicznych. Ramy chronologiczne obejmują okres od po- czątków zasiedlenia przez społeczności zbie- racko-łowieckie po pojawienie się społeczno- ści rolniczych. Jest to okres końca plejstocenu i początków holocenu – do starszych odcinków okresu atlantyckiego. W datach radiowęglo- wych wynosi to około: 11.000-6.500 lat BP. Źródła archeologiczne. Omawiany teren jest nierównomiernie nasycony rozpoznanymi sta- nowiskami paleolitycznymi i mezolitycznymi. Teren dorzecza Wisły, w górnym biegu na pół- noc od Torunia, jest wyjątkowo słabo przebada- ny w porównaniu z innymi obszarami Polski. Że jest to sytuacja szczególna i tymczasowa wska- zuje porównanie z terenami Pojezierza Warmiń- sko-Mazurskiego, gdzie systematyczne poszu- kiwania i badania wykopaliskowe, zapoczątko- wane w latach 80. XX w, zaowocowały powsta- niem ustaleń chronologicznych i osadniczych istotnych dla obszaru Polski północno-wschod- niej i krajów sąsiadujących z nią na wschodzie. Rozpoznanie Pomorza Zachodniego, gdzie od trzydziestu lat prowadzi intensywne badania te- renowe doc. dr hab. Tadeusz Galiński – który systematycznie publikuje wyniki – jest znacz- nie bardziej zaawansowane. Pojawienie się no- wych źrodeł, które mogą wzbogacić lub zmie- nić dotychczasowe ustalenia, jest sygnalizowa- ne w tytułach referatów tej sesji.