Osada w Ruskiej Wsi jest postrzegana jako jeden z elementów systemu osadniczego skupio- nego wokół jeziora i składającego się z szeregu stanowisk o zróżnicowanej funkcji. Główne sta- nowisko tego systemu – grodzisko w Szestnie- -Czarnym Lesie, znajduje się na jego peryferiach, co jest rozwiązaniem zaskakującym, ale mającym wyraźne analogie w tradycji bałtyjskiej 2 . Dwa kolej- ne grodziska, które wolno łączyć z zespołem osad- niczym znajdują się na jego północnych pery- feriach i są maksymalnie oddalone od obszarów gospodarczej eksploatacji 3 , znajdują się natomiast w przestrzennym związku z linią wałów sypanych w bagnistym lesie . Wydaje się pewnym, że obiekty I. Osada w Ruskiej Wsi (st. XIII) zlokalizowana jest w środkowej części niewielkiego półwyspu wciętego w północny akwen Jeziora Salęt na Poje- zierzu Mrągowskim. Zarówno historii badań pro- wadzonych w tej okolicy, jak i ich wynikom, po- święcono już nieco miejsca w literaturze (W. Wró- blewski, T. Nowakiewicz, M. Bogucki 2003; Nowakiewicz 2006a; 2006b; 200), nie wydaje się więc celowe powtarzanie ich w tym miejscu. Warto jedynie przypomnieć szczególne przestrzen- ne relacje, które oprócz cech pozyskanego podczas badań materiału zabytkowego, określają specyfikę zarówno stanowiska, jak i całego mikroregionu. Ruska Wieś, pow. Mrągowo, woj. warmińsko-mazurskie. Stanowisko zlokalizowano podczas wielokrotnie powtarza- nych badań powierzchniowych, organizowanych w rejonie Jeziora Salęt od początku lat 70. XX w., a pierwsze prace wy- kopaliskowe przeprowadzono pod kierownictwem W. No- wakowskiego i M. Fedorczyk w 996 r. Celem badań była weryfikacja chronologii stanowiska, datowanego na podsta- wie materiałów powierzchniowych na wczesną epokę żelaza. Wobec braku satysfakcjonujących rezultatów badania zos- tały przerwane, a następnie wznowione w 999 r. pod kie- rownictwem T. Nowakiewicza. Zakładając cztery wykopy, w 999 r. przebadano łącznie 2 m 2 osady. Wyeksplorowane zabytki i szczegóły stratygrafii pozwoliły na wydzielenie dwóch faz osadniczych, datowa- nych na wczesną epokę żelaza i na wczesne średniowiecze. Przedstawione poniżej obserwacje i tezy związane są z wczes- nośredniowieczną fazą funkcjonowania osady. 2 Szczegółowe relacje przestrzenne łączące poszczególne stano- wiska, ich charakterystyczna lokalizacja (wraz z przykładami analogicznymi z ziem bałtyjskich – wśród nich zwracają uwagę wyraźne podobieństwa z obszarem łotewskiej Zemgalii) i próba identyfikacji funkcji zgrupowania osadniczego, zosta- ła już zaprezentowana w literaturze (T.Nowakiewicz 200). 3 Są to grodziska w Rydwągach i Wilkowie, umieszczone na północnym pograniczu nadsalęckiej strefy osadniczej. Szczególne uwarunkowania (wyniki badań powierzchnio- wych, wykopaliskowych i niezwykle interesująca, średnio- wieczna tradycja związana z grodziskiem w Wilkowie) po- wodują, że stanowiska te można uznawać za grody strażni- cze, pozbawione bezpośredniego zaplecza osadniczego, a nie- wykluczone, że także stałej załogi (G. Bujack 7; T. No- wakiewicz 2002; 2006a; 2006b; 200). Wały ziemne usypane (w przybliżeniu) na linii W–E i zlo- kalizowane w rejonie wsi Langanki i Koczarki (I. Mellin- -Wyczółkowska 999, s. 7; T. Nowakiewicz 2002, s. 3). Ruska ceramika z Ruskiej Wsi. Przyczynek do studiów nad interregionalnymi kontaktami ziem pruskich u schyłku wczesnego średniowiecza Michal Auch, Tomasz Nowakiewicz