| 43 Susan Aasman AVONTUREN OP HET LAND Een ‘persoonlijke natuurfilm’ van Ed van der Elsken Hij kon nog geen kievit van een koolmees onderscheiden en toch maakte ilm- maker Ed van der Elsken in 1979 een natuurilm, getiteld avonturen op het land. Deze documentaire, die in 1980 door de vpro werd uitgezonden, toont de kijker het leven op en rond het weiland bij het huis van de ilmmaker, in Edam. De ilm – en het gelijkluidende fotoboek dat in hetzelfde jaar verscheen 1 – vormen een opmerkelijk breuk met de gebruikelijke thematiek van de fotograaf en ilmer Ed van der Elsken (1925-1990). Tot dan toe was Van der Elsken toch vooral bekend als straatfotograaf die zijn camera het liefst richtte op mensen, in het bijzonder de jeugd in de stad. Al vanaf het allereerste begin baarde Van der Elsken opzien met zijn reportages van jongeren aan de zelfkant in Saint Germain des Prés en de nozems op het Leidseplein, maar ook hippies, krakers en punkers waren een geliefd doelwit. Met de ilm avonturen op het land verlegde Van der Elsken zijn blik van de stad naar het platteland en van mensen naar beesten en beestjes. Zijn doel, zo verklaarde hij aan het begin van de ilm, was een ilm te maken over de directe omgeving van zijn huis, het weiland en de sloten eromheen. In het uur dat volgt maken we kennis met alles wat daar beweegt en leeft: de koeien in de wei van de buurman, de paarden achter het huis, de kikkers in de sloot, de rei- gerkolonie in Edam, de zwaluwen die onder zijn dak nestelen, een uit het nest gewipt torenvalkje, kleine beestjes in een aquarium en zelfs de watervlooien uit de sloot. Voor wie wil is er een verhaallijn in te ontdekken van het leven op het platteland gedurende de vier seizoenen, maar heel consequent heeft Van der Elsken de ilm niet gestructureerd. Tegen het einde van de ilm klinkt het nogal laconiek als de ilmmaker zegt: ‘De winter is afgelopen en deze ilm moet ook maar eens afgelopen zijn.’ In 1980 werd ook David Attenboroughs bbc-serie life on earth op de Nederlandse televisie uitgezonden. Deze Britse dertiendelige televisieserie, waaraan drie jaar lang was gewerkt door drie cameraploegen en die al met al zo’n vier miljoen gulden (1,8 miljoen euro) had gekost, werd niet alleen gepre- zen om het sterke verhaal, maar vooral ook om de vele technologisch innovaties, zoals ‘time-lapse photography’ en microfotograie. Dankzij high speed opnames met drieduizend frames per seconde was het mogelijk insecten in volle vlucht tmg_2009-2-natuur-proefje.indd 43 14-10-2009 22:46:02