i","{ BATILI GOZI.EI\{CILtrRE GORE XVII. YUZYT TW iKiNCi YARTSTNDA iZMiR SEHRI ve TicARI SORUNLART " Necmi, Utker Giris: xvII. yiizyrldaki seyahatnamelerden elde edilen biigilere gcre izmir tiim cjzellikleriyle tipik bir Doiu Akdeniz liman gehriydi. lJzaktan gtiri.iniigiivte bu kent, Avrupa'dan gelenleri hemen etkile- migtir. Hatta izmir'e llk kez gelen bazt Avrupahlar, izmir'in gizel' ligini bir italyan liman gehrine benzetmekten kendilerini alamamtg- lardrr. XVII. viizyrlm sonuna kadar, izmir'den sijz eden gi.ivenilir kaynaklarrn gok az olmasrndan iitiirii, bir Dofu Akdeniz gehri ola- rak bu liman kentinin gergek cinemi ve ticaretinin hacmi hakkrnda fazla bir bilgiye s6.hib deiiliz; fakat yine de gehrin ijnemi hahktn- da bazt sornut ip uglanna rastlanmaktadrr. Osmanhlai sehrin ekonomik - ticari potansivelini ve gergek ijnemini XVIJ. yiizyrhn ikinci yartstuda anlamtg gciriinmektedirler; giinki bu vrllarda qehrin iginde ve civannda bazt tjnemli imir faaii- yetleri gcize qarpmaktadrr. Sciz geliqi, izmir koyuna giren ve gtka,n gemileri kontrol etmek igin, bu kirrfezin en dar noktasrnda bir kale inSa edilmiqtir. Biri iginde ve difer ikisi de gok yakinrnda olmak ilzere iig kalenin askeri amaglar igin kullanrlmasr osmanhlarca uy- gun giiriilmiigtti. Ayrrca 1675 yrhnda gehrin ticdretinin geliqmesini * Bu makale 19?4 de <<The University of Michigan> da tamamlantp sa- vunulan Doktora Tezi'nin bir bdliimiinii olugturmaktadrr. Qaltgmalanm srra- stnda bana yardrmcr olan Prof. Bruce W. McGolvan, Prof. Andrew s. Ehren- kreutz, Prof. John V.A. Fine, Prof. James Stewart-R.obinson'a ve bu makale- nin hazrrianmasrnda def,erli yardrmlarrnt gcirdiif,iim Prof. H. Rahmi lJnal'a tegekki.irii bir borg bilirim.