205 Edward H. Huijbens, Gunnar Þór Jóhannesson og Björn Þorsteinsson Ylrækt rísómatískra sprota Ferðaþjónusta í nýju ljósi Inngangur „Tilvera okkar er undarlegt ferðalag“ segir í kvæðinu alkunna eftir Tómas Guðmundsson, og orðið ferðamennska vísar til manns sem er á ferð. Síðari hluti þess skírskotar til sjálfrar mennskunnar – og í ljósi þess má segja að ferðalagið sé hluti mennskunnar eða tilvistar mannverunnar. Staða okkar í veröldinni skýrist af þeim leiðum sem við veljum og má í því sambandi benda á að Gabriel Marcel kenndi manninn við ferð og kallaði hann homo viator. 1 Ferðamennska snýst þá um mannveruna í tíma og rúmi, eða, nánar tiltekið, um það hvernig hún hagar sér í tíma og rúmi, hvernig hún getur ferðast um, til hvers hún gerir það, hverju hún sækist eftir, að hverju þrá hennar beinist – og hverju hún kemst að raun um þegar hún ferðast. Með þetta í huga má segja að hugsun um ferðamennsku komist býsna nærri því að hugsa um sjálfa tilveruna í heiminum, veru og tíma, ferðalag okkar og áfangastaði – í þessum heimi. Þessi grein fjallar um verufræði ferðamennsku og hverfist um að draga fram birtingarmyndir ferðamennsku gegnum myndlíkingar sem ætlað er að efla skilning á henni sem samfélagsmótandi afli. Rannsóknir á ferða- mennsku fara iðulega fram á grundvelli tvíhyggju þar sem skýrt afmark- aðar einingar hafa skipandi hlutverk í skilningi og lýsingum á hvötum og áhrifum ferðalaga og þróunarferlum ferðaþjónustu. Þessum einingum er þá stillt upp sem einhverskonar andstæðum sem hafa áhrif hvor á aðra. Dæmi um slíkar tvenndir eru ferðafólk og heimafólk, náttúra og samfélag, markaður og menning, áfangastaður og upprunastaður, hið venjulega og óvenjulega, framleiðandi og neytandi. Skýrasta birtingarmynd tvíhyggj- unnar í ferðamálafræðum er hugmyndin um „kerfi ferðaþjónustunnar“ 1 Gabriel Marcel, Homo Viator: Introduction to the Metaphysic of Hope, South Bend: St. Augustine’s Press, 2010. Ritið 2/2014, bls. 205–227