db13/3 DiŶbiliŵleri Akadeŵik Araştırŵa Dergisi Cilt ϭϯ, Sayı ϯ, ϮϬϭϯ ss. 239 -279 METİN TENKİDİNİN KURALLARI: HİÇBİR KURAL YOK * Jonathan A.C. BROWN ** Çev.: Salih KESGİN *** Özet Sünnî İslam, insan aklının öznelliğinden sakınmak adına haberin anlamını riva- yet zincirinin kontrolüyle yapılan değerlendirmeye tabi kılan bir hadis tenkit me- todu geliştirdi. Ancak dördüncü/onuncu yüzyılda, Eş’arîlikle varılan epistemolo- jik uzlaşma ile birlikte sünni hadis âlimleri, anlamları nedeniyle hadisin reddine imkan sağlayan açık kurallara da yer veren, içerik tenkidine dair rasyonel kriter- leri benimsediler. Bu durum bir âlimin içerik tenkidine dair katı kuralları onayla- yıp desteklemesine rağmen yine aynı âlimin bunları kullanmaması veya hatta uygulamada bu kuralları reddeden bir tavır takınmasıyla beşinci/onbirinci yüz- yıldan bu yana Sünni hadis tenkidinde güçlü bir iç gerilimin meydana gelmesiyle sonuçlandı. İçerik tenkidinin doğasından kaynaklanan öznellik aynı hadisin farklı Müslüman âlimlerin kimisi tarafından onaylanırken kimisi tarafından reddini or- taya çıkardı. Bazı âlimler, anlamından dolayı bir hadisi reddetmeye meyyal iken diğer bir kısmı ise hadisi daha yorumlayıcı bir anlayış kapsamında değerlendir- meye istekliydiler. İçerik tenkidinin öznelliğinden kaynaklanan gerilim, “bilim” ve “modern sosyal yargılar”ın -modern öncesi dönemde (ve bugün gelenekselci âlimler tarafından) peygambere bağlanan yorumlayıcılık gücüne karşı- emsalsiz bir meydan okuma ile ortaya çıktığı modern zamanlarda, yerini daha önce tecrü- be edilmemiş bir rahatlamaya bıraktı.  * Bu makale The Rules of Matn Criticism: There Are No Rules başlığıyla “Islamic Law and Society” 19 (2012) ss.356-396’de yayınlanmıştır. ** Assoc. Proffessor, George Town University, brownj2@georgetown.edu *** Yrd. Doç. Dr., Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Hadis Anabilim Dalı, skesgin@omu.edu.tr